Lakić Đorović: Logori za ratne zarobljenike u Srbiji 1991-1992. i 1995-1996. godine (II deo)

Standard

Zarobljenički logori za Bošnjake

Po odluci državnog vrha SRJ i Srbije, od kraja jula 1995. do 10. aprila 1996. godine, u Srbiji su postojala dva zarobljenička logora, i to, Logor u Braneškom Polju, u ataru sela Šljivovica kod Čajetine i Logor Mitrovo Polje kod Aleksandrovca.

Logore su formirali i o njima se starali pripadnici Državne bezbednosti (DB) i Ministarstva unutrašnjih poslova (MUP) Srbije. U logorima su držani Muslimani (Bošnjaci), muškarci, uglavnom civili sa područja Žepe i okolnih sela Bosne i Hercegovine (dalje u tekstu:BiH), koji su tražeći jedini spas od Vojske Republike Srpske, u julu 1995. godine, prešli Drinu i ušli na teritoriju Srbije. U zarobljavanju Bošnjaka, sudelovale su granične i druge jedinice iz sastava Drinske divizije i Užičkog korpusa Vojske Jugoslavije (VJ), a u njihovom „ispitivanju“ oficiri Vojne bezbednosti i vojnih kontraobaveštajnih grupa VJ.

U julu 1995. godine, u istočnom delu BiH, Vojska Republike Srpske (dalje u tekstu:VRS) ubrzano je dovršavala borbene operacije sprovođene od februara po planu „Krivaja 1995.“ Državno rukovodstva Republike Srpske (RS) zahtevalo je od VRS da u opsežnim i žestokim borbenim operacijama, ne samo neutrališe oružane snage bosanskih Muslimana (Armija BiH i lokalne naoružane grupe), nego i da preuzme delove teritorija pod njihovom kontrolom u istočnoj BiH. Potpunim i nepovratnim proterivanjem svih Muslimana sa ovog dela BiH, državno rukovodstvo RS nastojalo je da zaokruži (i proširi) teritorije pod svojom kontrolom.

Radi ubrzanja odlaska Muslimana sa ovog dela BiH, VRS je, demonstrajući svoju vojnu nadmoć i odlučnost da ih istera sa ove teitorije, od 11. jula 1995. godine, gotovo neprekidno, žestoko granatirala Žepu i okolna sela. Preko 2.000 dece, žena i starijih muškaraca, bilo je saterano u Žepsko polje i našlo se u potpunom okruženju srpskih snaga, pod neprestanim dejstvom oružja. Oružana dejstva VRS na progonjene Muslimane,bila su toliko žestoka da je Odred iz Ukrajine iz sastava UNPROFOR, u paničnom strahu pokušao da napusti ovo područje (Zaštićenu zonu pod okriljem UN), ali su ih muslimanske žene i deca u tome sprečili tako što su legli pred točkove njihovih vozila i transportera. Konvojima desetina autobusa, žene, deca i stariji muškarci- Muslimani, napuštali su ovo područje i prešli na teritoriju pod kontrolom Armije BiH.

Sve ostale Muslimane-muškarce iz Žepe, među kojima je bilo i prognanih iz Srebrenice, Rogatice, Han Pijeska, Zvornika, i ostalih mesta u BiH, VRS je držala u neprobojnom okruženju, ne dozvoljavajući im da sa porodicama odu iz ovog pordučja. Od njih je ultimativno zahtevano – da se predaju kao borci Armije BiH, ili će biti ubijeni. Sračunato, radi održavanja straha i beznađa, da bi sve prognane Bošnjake prisilili da odmah napuste ovo područje, odnosno da se predaju VRS, bosanski Srbi su ubili Mehmeda Hajrića, predsednika Opštine Žepa i desetine drugih uglednih Muslimana iz ovoga dela BiH. Srbi su ubili i više komandujućih i drugih starešina i pripadnika iz sastava 285.brb iz Žepe i drugih jedinica Armije BiH, među kojima i pukovnika Avda Pilića, komandanta 285.brb i ujedno komandanta odbrane Žepe. U područje Žepe koje se zove Brezova ravan i u selu Laze ubili su desetine nenaoružanih muslimanskih civila, među kojima i 13 članova iz porodice Torlak.

Posle ubistva preko 7.000 muškaraca-Muslimana u Srebrenici i gotovo svakodnevnih ubijanja Muslimana u Žepi i okolnim selima, muškarci-Muslimani sa ovog područja, nisu se smeli predati VRS, odnosno bosanskim Srbima, jer su znali da bi ih ovi odmah, sve pobili.

Nakon više bezuspešnih pokušaja da se izvuku iz srpskog okruženja i probiju prema Kaknju i Goraždu, od 27. jula 1995. godine, nakon definitivnog pada Žepe i okolnih sela u ruke bosanskih Srba, odnosno VRS, muškarci-Muslimani iz Žepe, pojedinačno ili u manjim grupama, skupljali su se i skrivali u šumama žepske planine Zlovrh, sve manje se nadajući da će preživeti. Ubrzo, Srbi i VRS su ih i tu opkolili i, još čvršće stežući obruč i neprekidno pucajući, pokušal da ih prisile da im se predaju.

U smrtnom strahu, bežeći pred Srbima, Muslimani iz Žepe i okolnih naselja (dalje u tekstu: prognani Bošnjaci), našli su se u tesnom i neprohodnom kanjonu Drine, u reonu Crni potok, u opštini Srebrenica. Srbi iz BiH, odnosno VRS su ih i dalje neprekidno držali u okruženju. Za manje od nedelju dana, na ovom malom prostoru, snage bosnakih Srba saterale su preko 850 muškaraca Muslimana sa šireg područja Žepe, uključiv i sve pripadnike 285.brb i drugih jedinica Armije BiH i naoružanih muslimanskih grupa ovog dela BiH. Pretežno, u grupi su bili pripadnici Armije BiH, ali je bilo i nekoliko desetina maloletnih mladića-dečaka. Pod zasad sasvim nejsnim okolnostima u grupi su se našle i dve žene, obe Muslimanke, najverovatnije pripadnice Armije BiH, i to Hanifa, nepoznaog prezimena, iz Žepe i Šaha, nepoznatog prezimena, iz Srebrenice.

Među prognanim Bošnjacima bilo je i nekoliko desetina dečaka starih samo 15 do 17 godina. Nisu se usudili da pođu u konvojima u kojima su otišle njihove porodice, plašeći se da bi ih, zbog visočijeg rasta i korpulentnije telesne građe, bosanski Srbi ocenili starijim, proglasili pripadnicima Armije BiH i borcima muslimanskih snaga, te ubili na mestu, bez ispitivanja identiteta i bez suđenja, iako su oni zaista bili deca i ni na koji način nisu sudelovali u borbenim razračunavanjima u BiH.
Međunarodni komitet Crvenog krsta (dalje u tekstu: MKCK), snage UN i predstavnici trećih država, neposredno prateći stanje u ovom delu BiH, ozbiljno su se uplašili da će Srbi pobiti sve prognane Bošnjake, kao što su nedavno masakrirali sve njihove sunarodnike u Srebrenici.

U nemogućnosti da im obezbede bilo koju drugu pouzdaniju zaštitu, a zbog nedostatka vremena, pokušavali su da ubede državni i vojni vrh SRJ – Republike Srbije (dalje u tekstu:SRJ-Srbija), da SRJ–Srbija, privremeno prihvati progonjene Bošnjake do njihovog kasnijeg smeštaja u treće neutralne zemlje ili neposrednog repatriranjuja u BiH. U konkretnim uslovima, bio je to jedini mogući način njihovog spasavanja.

Naime, MKCK i članice međunarodne zajednice odgovorne za stanje u BiH, zaključili su da su se stekli svi, kumulativno određeni uslovi, koje ima u vidu odedba člana 4.B.2) III Ženevske konvencije, da se opkoljenim Muslimanima ovog dela BiH, odmah, bez odlaganja, osigura postupanje koje ta Konvencija obezbeđuje ratnim zarobljenicima, kao i da je SRJ–Srbija u obavezi da im obezbedi i pruži ovakvo postupanje, kao jedna od „Visokih strana ugovornica“ (potpisnica) III Ženevske konvencije. Ovakva očekovanja od SRJ-Srbije, neposredno su proizilazila iz smisla i domašaja naznačenih odredbi III Ženevske konvencije, obzirom na položaj Muslimana iz Žepe, kao jednu od kategorija lica kojima ta Konvencija, odredbama člana 4.B.2) obezbeđuje postupanje propisano za ratne zarobljenike, tj. upodobljava ih ratnim zarobljenicima, kao i sveobuhvatnosti i čvrstine međusobnih odnosa SRJ-Srbije, sa jedne, i Republike Srpske (RS), sa druge strane, osobito u njihovoj trogodišnjoj vojnoj i vojno-tehničkoj saradnji.Uz ovo, SRJ-Srbija je već duže od tri godine, istina često pod pritiscima međunarodne zajeniice, ispunjavala znatne državno-pravne i diplomatske obaveze u kontroli i obuzdavanju bosanskih Srba i VRS, te privremenim prekidanjima ratnih dejstava ratujućih strana u BiH, kao i u neprekidnim nastojanjima međunarodne zajednice za njihovo okončanje i uspostavljanje mira u BiH. Uz ovo, SRJ–Srbija je ne samo bila preuzela nego i u znatnoj meri već izvršila ili izvršavala veoma važne i konkretne obaveze u pripremanju mirovnog (Dejtonskog) sporazuma,u kojem je ne samo sudelovala i bila jedna od potpisnica, nego je i garant njegovog poštovanja. Jednom rečju – imajući u vidu vojnu i ekonomsku i svaku drugu pomoć koju je SRJ-Srbija do tada neprekidnu pružala RS i VRS u trogodišnjim borbenim razračunavanjima u BiH, kao i učešće SRJ-Srbije u okončavanju tih sukoba i zaključivanju mirovnog sporazuma koji se već nazirao, međunarodna zajednica je nalazila da su se stekli svi uslovi određeni III Ženevskom konvencijom, te osnovano očekivala od SRJ-Srbije da opkoljenim bosanskim Muslimanima iz okoline Žepe obezbedi postupanje ovom Konvencijom određeno za ratne zarobljenike i tako im sačuva gole živote, odnosno spase ih od bosanskih Srba koji su ih već sistemski ubijali i više je nego sigurno da bi ubili svakog vojnosposobnog kako su i javno pretili.

Uz sve ovo, u međunarodnoj zajednici imali su u vidu i da se podrazumeva da bi MKCK i inače neposredno pomagao nadležnim organima SRJ-Srbije u interniranju, smeštaju i privremenom zbrinjavanju (čuvanju) ovih Muslimana – ratnih zarobljenika, do njihovog smeštaja u neutralne zemlje ili neposrednog repatriranjuja u BiH, kao i da bi MKCK obezbedio hranu i sva druga sredstva neophodna za postupanje koje III Ženevska konvencija osigurava ratnim zarobljenicima.

Na ovu, nenaoružanu grupu prognanih Bošnjaka, opkoljenih na tesnom prostoru koji je i inače prirodno zatvoren strmim kamenim liticama, Srbi su neprekidno motrili i pucali iz svog raspoloživog naoružanja. Danju su grupu nadletali i vojni helikopteri.

U ovakvim okolnostima, kada im je svakog momenta pretila kolektivna smrt kao sunarodnicima u Srebrenici, preko 850 opkoljenih prognanih Bošnjaka, pretežno pripadnika 285.brb i drugih jedinica Armije BiH, među kojima i nekoliko desetina maloletnih mladića-dečaka i samo dve žene, obe Muslimanke (Hanifa iz iz Žepe i Šaha iz Srebrenice), nemajući drugog izlaza i tražeći spas od neposredne i očigledne smrti, od 29. jula do 03. avgusta 1995. godine, ili približno ovim datumima (neki i pre ili kasnije), najčešće noću i u okrilju mraka, podeljeni u manje grupe, uglavnom po rodbinskom srodstvu, ranijim poznanstvima ili po naseljima iz kojih su proterani, na splavovima izgrađenim od balvana ili drugih priručnih sredstava, a snažniji i odvažniji i preplivavajući, prebegli preko Drine, sa leve obale Drine u reonu Crni potok, opština Srebrenica, BiH, na njenu desnu obalu – na teritoriju SRJ-Srbije, okupljajući se u stenovitom kanjonu i kamenim usecima podnožja planine Zvijezda na desnoj obali Drine.

Većina od oko 850 prognanih Bošnjaka, predala se vojnicima graničnih jedinica Vojske Jugoslavije, na planini Zvijezda, od 29. jula do 03. avgusta 1995. godine ili nekoliko dana pre ili posle, i, time i toga momenta, saglasno članu 4.B.2) u vezi sa članom 5.stav 1. i članom 12. stav 1.III Ženevske konvencije, postali su ratni zarobljenici Savezne Republike Jugoslavije (SRJ)–Republike Srbije.

Mnogi od zarobljenih, kao pripadnici 285.brb i dugih jedinica Armije BiH, u momentu predaje/zarobljavanja, bili su odeveni u vojnim uniformama i u odeći Armije BiH, a među ostalima i I(H)L i NĆ. Neki su u toj uniformi ostali svih osam meseci, do otpuštanja iz logora.

Nekoliko desetina od oko 850 prognanih Bošnjaka, u istom periodu ili približno tim datumima, predalo se odnosno zarobljeni su od strane policije i ovlašćenih lica Ministarstva unutrašnjih poslova (MUP) Republike Srbije, takođe na planini Zvijezda ili u okolnim područjima Republike Srbije, najčešće na putevima ili u selima od Drine prema Užicama. I ova su lica, momentom predaje policajcima MUP-a Republike Srbije ili drugim službenim licima SRJ-Srbije ili licima u službenom svojstvu, postala ratni zarobljenici SRJ-Srbije.

Identifikaciju i ispitivanja većine zarobljenika obavili su oficiri vojnih tajnih službi i/ili Vojne policije VJ, najčešće u karaulama Zaovina i Jagoštica, mestu Sušica, ali i drugim mestima. Nekoliko desetina zarobljenika identifikovali su i ispitivali i inspektori MUP-a Srbije i/ili ovlašćena lica DB Srbije, najčešće u Bajinoj Bašti i Zvorniku, ali i nekim drugim mestima.

Nakon obavljenih identifikacija i završenih ispitivanja, zarobljenici su odvođeni, odnosno prevoženi u logor Šljivovica kod Čajetine ili logor Mitrovo Polje kod Aleksandrovca, radi smeštaja i čuvanja do otpuštanja zbog smeštaja u druge države ili repatriranja u BiH.

I prevoženje, kao, uostalom,i sve drugo u postupanju sa ratnim zarobljenicima, vršeno je uglavnom, po prethodnm dogovoru nadležnih, komandujućih i rukovodećih starešina, iz vrha VJ i vojnih tajnih službi, sa jedne i MUP-a Srbije i DB Srbije, sa druge strane.

1. Logor u Braneškom Polju, u ataru sela Šljivovica kod Čajetine

Logor Šljivovica nalazio se u selu Šljivovica, opština Čajetina, na putu E-760, između Kremne i raskrsnice puta za Čajetinu i Užice, nedaleko od železničke pruge Beograd-Bar. Mesto gde se nalazio ovaj logor, poznato je i pod imenom Braneško polje. U pitanju je zapravo raniji kompleks od četiri barake radničkog odmarališta preduzeća Planum. Pošto duže vremena nisu korištene niti održavane, barake su bile potpuno ruinirane, a samo je bila popravljena ona u koju je bila smeštena uprava logora i u kojoj su policajci i čuvari zarobljenika boravili i ispitivali zarobljenike. Oko baraka se nalazila dotrajala ograda. U zarobljeničkim barakama nisu postojali ni elementarni uslovi za boravak ljudi. Umesto patosa imale su goli i znatno oštećen beton. Prozori u njima su bili oštećeni i bez stakala. Ni u jednoj od zarobljeničkih baraka nije bilo toaleta. Instalacije za struju i vodu su bile odavno uništene, te u barakama nije bilo ni vode niti struje. U dvema, međusobno bližim brakama, sa leve strane staze gledano od ulaza u logor, bili su smešteni zarobljenici. Poljski klozet je bio zajednički i jednako udaljen od obe zarobljeničke barake, oko 70 metara. Sa desne strane staze, gledano od ulaza u logor, dakle preko puta zarobljeničkih baraka, nalazile su se dve barake. U prvoj, bližoj ulazu u logor, bila je smeštena uprava logora i u njoj su policajci, inspektori MUP-a Srbije ispitivali, zlostavljali i mučili zarobljenike. Četvrta baraka, sa desne strane staze i dalja od ulaza, korištena je kao kuhinja i trpezarija za zarobljenike ovoga logora i bila je takođe ruinirana i bez ikakve opreme za služenje hrane. Upravnik, odnosno komandant ovoga logora bio je ZP (“policijski službenik Policijske uprave u U…”. U obema zarobljeničkim barakama, upravnik i Uprava logora su odredili po jednog zarobljenika da bude starešina barake. U jednoj je bio zarobljenik FO, inače diplomirani ptavnik iz Žepe.

Logor Šljivovica otpočeo je prijem, smeštaj i čuvanje zarobljenika 01. avgusta 1995. godine a zatvoren je 10. aprila 1996.godine.

U logoru Šljivovica je od 01. avgusta 1995. do 10. aprila 1996. godine, stalno ili u određenim periodima (povremeno-privremeno-u dva navrata), čuvano ukupno preko 850 zarobljenika. Skoro svi zarobljenici iz logora Mitrovo Polje, prvobitno su jedan period, kraći ili duži, proveli u logoru Šljivovica. Mnogi su iz logora Mitrovo Polje, pred kraj zarobljeništva, odnosno na mesec ili dva pred otpuštanje iz logora, vraćeni u logor Šljivovica i u njemu čuvani do otpuštanja.

Dakle, u logoru Šljivovica, na početku zarobljeništva, čuvani su i kroz taj su logor prošli skoro svi zarobljenici iz oba logora, tj. i oni iz logora Mitrovo Polje su prvo određeni period čuvani u Logoru Šljivovica. Ovo znači, da je za mnoge zarobljenike iz logora Mitrovo Polje, logor Šljivovica, u neku ruku, bio trijažni i logor privremenog boravka.

Preko 450 zarobljenika je neprekidno čuvano u logoru Šljivovica. Oko 400 drugih su određeno vreme, prvo, na početku, čuvani u logor Šljivovica a potom Mitrovo Polje, od čega je većina, na mesec ili dva, pred otpuštanje, vraćena i do otpuštanja držani u logoru Šljivovica.

U oba logora, prostor je bio suviše mali za sve zatvorenike i oni nisu mogli ležati na leđima ili na stomaku već isključivo na boku, „kao šibice ili kao sardine“. Stražari nisu dozvoljavali zarobljenicima da međusobno razgovaraju, niti da gledaju kroz prozore. Ni danju, ni noću.

U logorima nisu postojali nikakvi uslovi za higijenu. Vrlo brzo, zarobljenici su dobili vaške i brojne kožne infekcije i bolesti, pa su im dali prašak kojim su se zatvorenici sami prašili.

2. Logor Mitrovo Polje kod Aleksandrovca

Ovaj logor je oformljen u kompleksu napuštenog dečijeg odmaralištu u Mitrovom Polju, opština Aleksandrovac, u podnožju planine Goč. Od okoline je izdvojen šumom koja ga okružuje i skriva od pogleda retkih prolaznika nedalekim lokalnim putem. Sa tri strane, krug i objekti kompleksa, bili su ograđeni niskom betonskom ogradom,vremenom već znatno ruiniranom. Sa četvrte strane protiču dva potoka i sa te strane i nije postojala ograda. U logor se ulazilo na kapiji do lokalnog puta, a prema objektima za smeštaj prelazilo se manjim mostom izgrađenim iznad dva potočića, koji su se nedaleko, preko brane, sa desne strane gledano prema objektima logora, ulivali u veštački akumulirano jezerce.

Ceo logor se sastojao od tri barake,dve policijske kućice i jednog poljskog klozeta. Prva baraka, do mosta najbliža i sa desne strane staze, gledano prema logoru, bila je preuređena i adaptirana, a služila je za smeštaj uprave logora i policajaca i čuvara. Zarobljenici su bili smešteni u preostalim dvema barakama. Jedna se zvala „Rasina“, imala je 12 soba i nalazila se sa leve strane staze, gledano od mosta prema logoru, a druga se zvala „Sutjeska“ i nalazila se najdalje od mosta i na čelu staze. Obe su imale prizemlje i sprat i bile su ruinirane i apsolutno nepodesne za boravak ljudi. Pod im je bio od golog i oštećenog betona, bez parketa ili patosa. Prozori su bili bez stakala. U obema zarobljeničkim barakama nalazili su se dečiji krevetci, i to polomljeni, te zarobljenici nisu ni mogli na njima da spavaju. Zbog nedostatka smeštajnog prostora, jedna grupa zarobljenika je čak bila smeštena u klozetu (WC-u), koji je bio van upotrebe. U početku, u zarobljeničkim barakama nije bilo vode niti WC-a. Ispred i nedaleko od ulaza u obe zarobljeničke barake, sa desne strane staze, gledano od mosta prema logoru, nalazila se po jedna policijska kućica. Upravnik, odnosno komandant ovog logora je bio VM. Verovatno su i u logoru Mitrovo Polje, upravnik i uprava toga logora, bili odredili po jednog zarobljenika za starešinu barake u obema zarobljeničkim barakama. Međutim, o ovome nema pouzdanih dokaza, kao što, za sada, nije poznat ni identitet eventualno imenovanih starešina barake.

U logoru Mitrovo Polje je, od 03. avgusta 1995. do kraja marta 1996. godine ili približno tome datumu, neprekidno ili povremeno, bilo smešteno i čuvano oko 400 zarobljenika.Većina je u taj logor dovedena (premeštena) nakon što su prethodno, duže ili kraće bili smešteni i čuvani u logoru Šljivovica, među ostalima, i sledeći zarobljenici, i to: A (M)R; A(Š)N; A(A)M; A(H)S; A(I)H; A(Z)V; B (S)Z; E(H)M; E(H)A; E(H)A; G(M)V; H(O)D; H(E)B; H(S)Č; H(H)D; H(Š)B; I(N)K; I(I)S; M(S)C; M(I)Z; M(S)M; M(A)R; M (H) V; N(H)K; R(Š)B; R(H)G; R(S)J; R(S)C; S(S)I; S(M)A; S(A)R; Š(N)H; Š(E)K; S(S)N; Š(J)R; S(H)B; S(R)J; S(A)S; S(H)B i S(Ć)G. Ovo su dakle zarobljenici koji su čuvani u oba logora, prvo u logoru Šljivovica a potom u logoru Mitrovo Polje, s tim što su neki vraćeni u logor Šljivovica i oni su u dva navrata (perioda) čuvani u tom logoru.

Neki od zarobljenika smeštenih i čuvanih u logoru Mitrovo Polje, među kojima i neki od onih sa napred naznačenim inicijalima, neprekidno su ostali i u tom su logoru čuvani do otpuštanja, uglavnom radi smeštaja u treće zemlje, u većini slučajeva od sredine januara do kraja februara, odnosno (u nekoliko slučajeva) do kraja marta 1996. godine, a u manjem broju i radi repatrijacije.

Postoje pouzdani dokazi da su pripadnici JNA – VJ, sledeći naređenja državnog i vojnog, SFRJ-SRJ i Srbije, po prethodnom planu i međusobno dogovorenim ulogama, u periodu od novembra 1991. do kraja avgusta 1992. godine, a pripadnici MUP-a i DB Srbije, od kraja jula 1995. do 10. aprila 1996. godine, kršeći pravila međunarodnog prava i to: člana 3. stava 1. tačka 1) pod a) i c) i člana 13, 14, 15, 18, čl. 29. do 32. i brojnih drugih odredbi Ženevske konvencije o postupanju sa ratnim zarobljenicima, od 12. avgusta 1949. godine, ratifikovane od Narodne skupštine FNRJ (“Službeni list FNRJ”, broj 24/1950 – III Ženevska konvencija – dalje u tekstu: III Ženevska konvencija), pri interniranju i smeštaju Hrvata i drugih nesrba sa područja SAO SBZS u logore – u Begejcima, Stajićevu, Sremskoj Mitrovici, VIZ-u u Beogradu, u Nišu, i u logoru na Banjici u Beogradu, odnosno pri interniranju u logor Šljivovica i/ili logor Mitrovo Polje, Muslimana iz Žepe i drugih, okolnih naselja iz ovog dela istočne Bosne i Hercegovine (BiH) koji su, krajem jula i tokom avgusta 1995. godine, pod uslovima iz člana 4.B.2) III Ženevske konvencije, pali pod vlast Savezne Republike Jugoslavije (SRJ) – Republike Srbije i stekli pravo na postupanje koje ova Konvencija obezbeđuje ratnim zarobljenicima, kao i pri njihovom čuvanju u tim logorima do kasnijeg otpuštanja radi smeštaja u neutralne zemlje ili neposrednog repatriranja u BiH, naredili da se prema ovim bosanskim Muslimanima-ratnim zarobljenicima vrše ubistva, mučenja, nečovečna postupanja, nanošenje velikih patnji ili povreda telesnog integriteta ili zdravlja, ili izvršili neko od navedenih dela – u smislu člana 144. KZ SRJ, te da su počinili krivična dela ratni zločin protiv ratnih zarobljenika iz člana 144. Krivičnog zakona Savezne Republika Jugoslavije (KZ SRJ), u vezi sa članom 22.KZ SRJ, kao saizvršioci.

Ratni zločini ne zastarevaju. Kad-tad, makar nekom od stotinu počinilaca zločina prema više od 8.000 zarobljenih Hrvata, Bošnjaka i drugih nesrba, biće suđeno po zakonu.
Ovi su zločini počinjeni u ime režima koji se identifikovao sa Državom Srbijom i srpskim narodom. I ovi su zločini javna tajna. Hiljade ljudi, toliko dugo ćuti i o njima.
Znam da će zločinci odgovarati, pa da ne ometem istragu, odnosno optuženje, u ovom tekstu, inicijalima sam označio neke od dobro mi poznatih “nacionalnih heroja”. Nisam potpuno identifikovao čak ni osuđene u Haškom tribunalu i gotovo opšte poznate u regionu, po zločinima počinjenim u Slavoniji.

Inicijalima sam označio i upravnike, čuvare i stražare logora, oficire VB i pripadnike DB i MUP-a koji su mučenjima iznuđivali priznanja odnosno izjave u određenom pravcu. Inicijalima sam označio samo neke od stotinu zarobljenika. Od preko 8.000 zarobljenika, dao sam inicijale samo njih 20-ak.
Naveo sam puna imena i prezimena samo nekih od ubijenih, i to samo onih koji su ranije više puta identifikovani u raznim novinskim tekstovima ili medijskim intervjuima ili izveštajima.

Nisam čak ni inicijalima naznačio imena Bošnjaka ubijenih pri sprovođenju, ispitivanjima i/ili mučenjima radi iznude priznanja.

U interesu očekivane istrage i optuženja zločinaca nisam čak ni načelno opisivao najmonstruoznije vidove mučenja i nečovečnog postupanja. Nisam mogao da opišem makar jedan od desetine slučajeva najdrskijeg skrivanja zarobljenih od MKCK, odvajanja dece od roditelja i najsvirepijeg zlostavljanja jednih pred drugima, prisiljavanja na ponižavajuća postupanja.

Identitet zarobljenika dat je u spiskovima koji su priloženi uz krivične prijave protiv počinilaca (naredbodavaca, izvršilaca, saučesnika-pomagača, podstrekača, lica koja su skrivala zločine i zločince i/ili uništavala tragove zločina, odnosno i danas to čine.

Nadajmo se da će Tužilaštvo za ratne zločine Srbije, uprkos svim pritiscima Vlade Srbije, o kojima je u intervjuu za TV ” Zagreb 1″ progovorio Vukčević, smoći snage da odluči po davno podnetim krivičnim prijavama osnovano osumnjičenih za ratni zločin protiv ratnih zarobljenika.

Istinski se radujem što je Vukčević napokon progovorio. Ako se i odluče da ga javno blate i/ili da ga penzionišu, neka ne zaboravi – svakoga ko je pošteno radio, jednog dana “razbili su”. Čestite, pametne i hrabre – Vericu Barać, Sašu Jankovića.

Gospodine Vukčeviću, ne zaboravite- bitno je ono što će te o sebi misliti u momentu kada Vas odbacuju. Ne dajte se. Budite čovek. Sprovodite zakon. Ne dajte, bar pred kraj karijere, da vas ponižavaju Nikolići, Vučići i slični Vulini. Zločini ne zastarevaju, a oni su prolazna nesreća srpskog naroda i države.

U Beogradu, 30.april 2015. Đorović Golubov Lakić
potpukovnik pravne službe JNA u penziji