Lakić Đorović: Mučenje Bošnjaka u logorima za ratne zarobljenike Srbije 1995 -1996 (I deo)

Standard

– Neki pravni aspekti-

Prema izričitim odredbama stava 1. člana 12. III Ženevske konvencije – “ratni zarobljenici su u vlasti sile koja ih drži”, dakle –SRJ-Srbije, “ali ne u vlasti pojedinih lica ili vojnih jedinica koji su ih zarobili. Nezavisno od ličnih odgovornosti koje mogu postojati, Sila koja ih drži odgovorna je za postupanje koje se na njih primenjuje”.

Od 01. do 04. avgusta 1995. godine, ili nekoliko dana pre ili kasnije, na vrhovima golog stenja, zaravnima i kamenitim prevojima planine Zvijezda iznad desne obale Drine, prispele grupe i pojedince oružjem progonjenih i nenaoružanih Bošnjaka, sa uperenim oružjem sačekivali su vojne starešine (oficiri i podoficiri) i vojnici-graničari VJ,i, naređivali im, prvo-da se predaju, a potom, svima – da, na rašireno vojničko šatorsko krilo, odlože noževe, peroreze, žilete i sve druge oštre ili za povređivanje podesne stvari. Svi su to pokorno izvršavali, povinujući se i svim narednim naređenjima graničara VJ.

Prema članu 4. III Ženevske konvencije, kao i ostalim Ženevskim konvencijama, i uopšte prema pravilima međunarodnog ratnog prava, kao i zakonima i običajima ratovanja, ima se smatrati da su prognani Bošnjaci, u momentu predavanja vojnicima-graničarima VJ, pali pod vlast SRJ-Srbije, odnosno postali njeni ratni zarobljenici. U stavu 1. člana 5. III Ženevske konvencije, propisano je – „Ova konvencija će se primenjivati na lica pomenuta u članu 4. čim padnu pod vlast … pa do njihovog konačnog oslobođenja ili repatriranja (povratka u domovinu)“.

Obzirom na napred opisani način i okolnosti progona ove grupe Bošnjaka, odnosno na činjenicu da su u SRJ-Srbiju zapravo ušli bežeći pred bosanskim Srbima koji su im i pri begstvu neprekidno pucali u leđa i ubijali ih, ne samo do Drine, nego i dok su bežali preko Drine, čak i kada su prešli Drinu i bili na teritoriji SRJ-Srbije, smatramo da su u svim konkretnim slučajevima, ovako prognani Bošnjaci, pali pod vlast i postali ratni zarobljenici SRJ-Srbije, svaki pojedinačno ili u grupi, u momentu neposredne predaje vojnicima-graničarima VJ, te da su status ratnih zarobljenika zadržali i imali do momenta konačnog oslobođenja ili povratka (repatriranja) u njihovu domovinu BiH.

Zbog ovoga, u daljem tekstu, sve pripadnike grupe od oko 850 progonjenih Bošnjaka, nazivaćemo ratnim zarobljenicima. Podrazumeva se da su to ratni zarobljenici SRJ-Srbije, sve do otpuštanja iz njenih logora radi neposrednog povratka u BiH ili odlaska radi smeštaja u treće države,od kada su te države dužne da prema njima postupaju kao prema ratnim zarobljenicima i obezbede im prava određena III Ženevskom konvencijom, sve do konačnog oslobađanja ili povratka u BiH.

Većina od oko 850 prognanih Bošnjaka, predala se vojnicima graničnih jedinica Vojske Jugoslavije, na planini Zvijezda, od 29. jula do 03. avgusta 1995. godine ili nekoliko dana pre ili posle, i, time i toga momenta, saglasno članu 4.B.2) u vezi sa članom 5.stav 1. i članom 12. stav 1.III Ženevske konvencije, postali su ratni zarobljenici Savezne Republike Jugoslavije (SRJ)–Republike Srbije.

Nekoliko desetina od oko 850 prognanih Bošnjaka, u istom periodu ili približno tim datumima, predalo se odnosno zarobljeni su od strane policije i ovlašćenih lica Ministarstva unutrašnjih poslova (MUP) Republike Srbije, takođe na planini Zvijezda ili u okolnim područjima Republike Srbije, najčešće na putevima ili u selima od Drine prema Užicama.I ova su lica, momentom predaje policajcima MUP-a Republike Srbije ili drugim službenim licima SRJ-Srbije ili licima u službenom svojstvu, postala ratni zarobljenici SRJ-Srbije.

Interniranje i smeštaj ratnih zarobljenika u logore

Odmah nakon predaje, odnosno zarobljavanja,uglavnom u periodu od 29. jula do 03. avgusta 1995. godine, ili nekoliko dana pre ili kasnije, vojnici graničnih jedinica Vojske Jugoslavije (u daljem tekstu: vojnici-graničari ), uz pretnju oružjem i upotrebom službenih čuvarskih pasa, zarobljene pojedince ili manje grupe, sastavljali su i skupljali u veće grupe od po 100 do 150 zaroblenika i čuvali ih, nedaleko od mesta zarobljavanja, do dolaska Vojne policije VJ (dalje u tekstu:vojna policija), koja je zarobljenike preuzimala i dalje ih sprovodila, uglavnom, prvo do mesta Sušica, a neke i/ili do karaule graničnih jedinica VJ „Zaovina“ kod Bajine Bašte ili karaule Jagoštica, kao i u mesnu školu i školsko dvorište u istoimenom selu, gde su ih oficiri VJ, uglavnom pripadnici vojnih tajnih službi, uz sudelovanje starešina (oficira i podoficira) vojne policije, a u više slučajeva i inspektora MUP-a i Državne bezbednosti (DB) Srbije, potpunije identifikovali i ispitivali.

Nekoliko desetina zarobljenika, pre odvođenja u logore, na nekoliko dana, najčešće – dan ili dva, radi ispitivanja od strane inspektora MUP i DB Srbije, odvodili su u Bajnu Baštu ili Zvornik, i, najčećće su ih držali i ispitivali u prostorijama tamošnje lokalne policije, odnosno u neku od mesnih osnovnih škola ili Domu kulture. Nakon identifikacije i završenih ispitivanja, zarobljenike su neposredno odvozili, smeštali i čuvali u logore, a neke su ponovo predavali („vraćali“) vojnoj policiji odnosno vojnim tajnim službama.

Komandant 16.Graničnog bataljona (16.Grb),komandiri četa i vodova toga bataljona, ovlašćena lice Vojne bezbednosti, komandiri – podoficiri i vojnici graničnih jedinica VJ, komandiri karaule Zaovina i karaule Jagoštica, od časa predaje, izlagali su zarobljenike uvredama,etničkim pogrdama, ponižavajućim postupcima i drugim oblicima fizičkog i psihičkg maltretiranja i brutalnog zlostavljanja. Prisiljavali su zarobljenike da kleče, sa rukama ukrštenim na potiljku, stalno vičući na njih da su zarobljenici i da se moraju pokorno ponašati. Surovim premlaćivanjem, zabranili su zarobljenicima da bilo šta pitaju ili zahtevaju. Zabranili su im da bilo šta međusobno govore. Naterali su zarobljenike da neprekidno ćute, osim kada odgovaraju na pitanja.

Naterali su ih da glave neprekidno drže pognute prema zemlji, kao i da, ni tako pognutih glava, ne smeju da gledaju na stranu, niti na bilo koji način međusobno komuniciraju. Zarobljenima su neprekidno podvikivali – „šiju dole“ i udarali ih ako bi slučajno podigli glavu ili pokušali da pogledaju okolo. Neprekidno su im pretili da će ih sve pobiti ili da će ih predati Milanu Lukiću iz Višegrada i drugim Srbima iz Republike Srpske.
Nekim grupama zarobljenika, dva, čak četiri dana nisu dali ni hranu ni vodu. Mnogima nisu dozvoljavali ni da na uobičajeni način mokre ili vrše veliku nuždu, zbog čega su mnogi ove fiziološke potrebe morali i izvršili u odeći, koju kasnije nedeljama nisu mogli da operu jer im prijavljeni to nisu dozvoljavali.

Mnogi zarobljenici naglašavaju da su vojnici-graničari i vojni policajci, 01. avgusta 1995. godine, na nekoj livadi, na prevoju planine Zvijezda, najverovatnije u reonu karaule Zaovina, svo vreme dok su ih tukli i zlostavljali, neprekidno vikali „Ubij ga“!.

Ovakvim postupanjima, pripadnici VJ su izvršili napad na lično dostojanstvo svih zarobljenika, nečovečna dela prema svim zarobljenicima i naročito uvredljive i ponižavajuće postupke prema desetinama zarobljenika – što predstavlja kršenje ratnih zakona i običaja i zločin protiv čovečnosti, utvrđene i zabranjene zajedničkim članom 3(1) (c) Ženevskih konvencija, a kažnjive i po domaćem krivičnom zakonodavstvu.

Za svo ovo vreme, zarobljenike su neprekidno tukli, zlostavljali i ponižavali, i vojnici-graničari i vojni policajci, a kasnije i policajci, inspektori i drugi pripadnici MUP-a i DB Srbije.

Više zarobljenih grupa ili pojedinaca, vojnici-graničari su, pre odvođenja u karaulu i selo Jagoštica gde su ih oficiri vojne službe bezbednosti identifikovali i ispitivali, sprovodili do obližnjeg mesta Sušica, na planini Zvijezda.Među ostalima u Sušicu su, 31. jula 1995. godine, sproveli i grupu od oko 400 zarobljenika, uglavnom iz Žepe.

Nekoliko desetina zarobljenika, u manjim grupama ili pojedinačno, vojnici-graničari i vojni policajci, pre odvođenja na identifikaciju i ispitivanje u objekte karaule Jagoštica i školu i školsko dvorište u istoimenom selu, sprovodili su i određeno vreme, najčešće dan ili dva, džali ih u karauli Zaovina, kod Bajine Bašte.

Odmah po zarobljavanju i skupljanju oko 100 zarobljenih, u jednoj od desetine zarobljeničkih grupa, dok su ovu grupu zarobljenika, sa uperenim oružjem i službenim psima, čuvali na nekoj livadi do dolaska Vojne policije koja je zarobljene grupe preuzimala od graničara i dalje sprovodila, vojnici-graničari su, naočigled svih ostalih iz grupe, ubili zarobljenog MH, starog oko 20 godina, iz Žepe. Možda zbog korpulentnosti i visine od oko 2 metra, odmah po zarobljavanju, MH su neosnovano osumnjičili da je vojni policajac u Armiji BiH i da je ubijao srpsku decu i silovao srpkinje. Pokušavajući da ga prisile da to i prizna, brutalno su ga tukli. U jednom momentu, kada je Hodžić, od siline udaraca i iscrpljenosti, počeo da tetura, vojnik-graničar, iz neposredne blizine, ispalio je u njega, iz automatske puške, ceo okvir od 30 metaka, usmrtivši ga na mestu. Ostalim, prestravljenim i premlaćenim zarobljenicima, ubica je hladnokrvno zapretio da će i njih ih sve pobiti. Ovime su pripadnici VJ izvršili namerno ubistvo – što predstavlja teško kršenje ratnih zakona i običaja i zločin protiv čovečnosti, utvrđene i zabranjene zajedničkim članom 3(1) (a) Ženevskih konvencija, a kažnjive i po domaćem krivičnom zakonodavstvu.

Neki od vojnika-graničara i vojnih policajaca, prislanjali su zarobljenicima cijevi svoga oružja na čelo i vršili okidanje na prazno, govoreći da će sledeći put sigurno opaliti.

02. avgusta 1995. godie, vojnici-graničari i vojni policajci, pretili su zarobljenicima u karauli Jagoštica i selu Jagoštica da će ih sve pobiti. Zarobljenika X1 prisilili su skine odeću i stavljli mu vrh i oštricu noža ispod penisa i testisa i pretli da će mu ih otkinuti, prisiljavajući ga da prizna da je vojnik, ali je on rekao da je civil, jer je zaista i bio civil a ne vojnik. Potom su doveli rođenog brata X1, takođe ga prisilili da se sasvim obnaži, i, pred ostalim zarobljenicima, na nozi mu urezali krst, prisiljavajući ostale da to gledaju. Nakon ovoga zapretili su zarobljenom X1 i njegovom bratu, kojeg su povredili premlaćivanjem i urezivanjem krsta, da će ih obojicu silovati analnom penetracijom. U jednom momentu prestravljen povređivanjima i poniženjima, X1 je molio vojnike da mu daju oružje da se ubije, nemogavši više da podnosi poniženja i mučenje.

Istoga dana, na istom mestu (02. avgusta 1995. godine, u karauli i selu Jagoštica), vojnici su brutalno premlaćivali desetine zarobljenika, udarajući ih gvozdenim šipkama, motkama, kundacima, palicama, nogama, rukama. Mnogim zarobljenicima naneli su teške telesne povrede, sa trajnim posleicama. Zarobljeniku X2, dok je pokušavao da zaštiti glavu od udaraca, smrskali su palac, koji su mu, zbog gangrene, amputirali 14. ili 15. avgusta 1995. godine, u užičkoj bolnici i odmah vratili u logor, dok je trpeo nesnosne bolove.

Na prevoju planine Zvijezda, 02. avgusta 1995. godine, u popodnevnim časovima i, u krugu karaule Jagoštica u istoimenom selu, u noćno-jutarnjim časovima 03.avgusta 1995. godine, oficiri Vojne policije i Vojne bezbednosti VJ, komandant 16.Grb, komandiri – Druge i Treće čete 16.Grb, komandir karaule Zaovina, komandir karaule Jagoštica, te više oficira, podoficira i vojnika tih jedinica, umesto da, u svemu po pravilima III Ženevske konvencije, po svaku cenu obezbede zakonito postupanje prema grupi zarobljenih/predatih Bošnjaka, dozvolili su grupi vojnika iz Vojske Republike Srpske (VRS) sa oznakama “Bijeli orlovi”i sebi potčinjenim – vojnicima-graničarima, vojnim policajcima i drugim, sebi podređenim u službi, da prermlaćuju, muče, iznuđuju novac, devize, nakit i vrednije lične stavri i na druge načine surovo i nečovečno postupaju prema ovoj grupi zarobljenih/predatih Bošnjaka.

Vojnici-graničari, vojni policajci, policvajci MUP-a Srbije, kao i grupa civila- meštana, 02. ili 03. avgusta 1995. godine, oko 22 do 23 časa, u vojnom krugu karaule Jagoštica i istoimenom selu, surovo su tukli i nečovečno postupala prema grupi od oko 100 zarobljenika, tako što su ih brutalno udarali, vređali, psovali, pretili im, naterali ih da legnu i gazili po telima. Nekima su gasili cigarete po telu i gurali slamke u uši.
Opisanim postupanjima izvršili su mučenje i teški fizički napad kao i surovo (okrutno) postupanje – što predstavlja kršenje ratnih zakona i običaja i zločin protiv čovečnosti, utvrđene i zabranjene zajedničkim članom 3(1) (a) Ženevskih konvencija, a kažnjive i po domaćem krivičnom zakonodavstvu, kao i nečovečna dela, povredu ličnog dostojanstva i naročito uvredljive i ponižavajuće postupke –što predstavlja kršenje ratnih zakona i običaja i zločin protiv čovečnosti, utvrđene i zabranjene zajedničkim članom 3 (1) (c) Ženevskih konvencija, a kažnjive i po domaćem krivičnom zakonodavstvu.

Dana 31. jula 1995. godine, oko 23,00 časova, pri sprovođenju jedne grupe od oko 100 zarobljenika, iz Sušice ili sa planinskih prevoja gde su ih zarobuili i skupili, prema karauli Jagoštica, vojnici-graničari i vojni policajci, bili su izuzetno surovi. Nakon što su zarobljenike, i inače iscrpljene glađu i žeđu, prethodno brutalno premlaćivali, zlostavljali i ponižavali, naterali su da kleče sa rukama na potiljku. Gazili im po glavama i ramenima, preteći im da će odmah ubiti svakog koji se povije ili padne. Neprekidno su ih tukli, svim i svačim – nogama, pesnicama, puškama, štapovima, gvozdenim šipkama, električnim kablovima raznih debljina i dužina. Onima koji su padali od bolova, udaraca i iscrpljenosti, skakali su u stomak i grudi. Nakon ovog mučenja i teškog telesnog povređivanja većine zarobljenika, svrstali su ih u kolonu po dva, opet sa obema rukama na potiljku, i, neprekidno ih tukući, pucajući oružjem uz njih i neposredno iznad njihovih glava, terali ih da trče više kilometara prema selu Jagoštica. Zarobljenicima nisu dopustili da zastanu i predahnu.Pretili su im da će ubiti svakog koji zastane, posrne ili padne.Na mestima gde su zarobljenici, i pored toga što su ih tukli, zbog iscrpljenosti morali da zastanu, vojnici i vojni policajci im nisu dozvoljavli da sednu i odmore. Ponovo su prisilili da kleče sa rukama na potiljku, ponovo gazili po glavama i ramenima, a onima koji su pali od udaraca ili iscrpljenosti, skakali su u stomak, leđa i glavu. Zarobljenike su terali da trče noću, u gotovo potpunom mraku, putem (prema karauli Jagoštica u istoimenom selu) koji prolazi kroz šumu i veoma je strm. Od iscrpljenosti, mnogi su posrtali i padali, pa su drugi zarobljenici pokušavali da im pomognu. Vojnici i vojni policajci su ih brutalno tukli i pretili pucajući pored i iznad njih. Da bi sprovođene zarobljenike još više zastrašili, vojnici su vikali da zarobljenici čuju, u smislu – da i njih pobijemo ovde?! Na jednom, najmračnijem delu puta, iznenadno, vojnici i vojni policajci su snopovima jakih reflektora i baterijskih lampi, osvetlili okolno drveće.Zarobljenici su na granama ugledali desetine lutaka veličine čoveka, koje su prijavljeni ranije okačili.U sablasnim okolnostima, premlaćenim, fizički i psihički teško ozleđenim zarobljenicima, lutke su ličile na obešene zarobljenike,njihove sunarodnike. Vojnici i vojni policajci su, pucajući nad zarobljenicima, govorili da će i njih obesiti na drveće, ali i da će neke streljati i zakopati u pripremljene jame. Kada su naišli na nedavno iskopane jame pored puta, mnogi zarobljenici pomislili su da će ih tu odmah streljati. Mnogi su od iscrpljenosti, straha i zadobijenih povreda, gubili svest i dugo ostajali u nesvesnom stanju. Ovakvim postupanjem pripadnici VJ izvršili su mučenje i teški fizički napad, kao i surovo (okrutno) postupanje – što predstavlja kršenje ratnih zakona i običaja i zločin protiv čovečnosti, utvrđene i zabranjene zajedničkim članom 3(1) (a) Ženevskih konvencija, a kažnjive i po domaćem krivičnom zakonodavstvu,kao i nečovečna dela, povredu ličnog dostojanstva i naročito uvredljive i ponižavajuće postupke –što predstavlja kršenje ratnih zakona i običaja i zločin protiv čovečnosti, utvrđene i zabranjene zajedničkim članom 3 (1) (c) Ženevskih konvencija, a kažnjive i po domaćem krivičnom zakonodavstvu.

Pri identifikaciji i ispitivanju u karauli Jagoštica i zgradi i dvorištu osnovne škole u istoimenom selu, tokom 31. jula i 01. avgusta 1995. godine, vojni policajci su bili još suroviji i bezobzirniji prema zarobljenicima. Ovom prilikom činili su to po instrukcijama i uz neposredni nadzor svojih nadređenih, podoficira i oficira iz Vojne policije i organa Vojne bezbednosti VJ, koji su u tom selu vršili identifikovanje i ispitivanje zarobljenika, pre nego bi ih predali policiji i inspektorima MUP-a i DB Srbije, radi odvođenja u logore. Ponovo su zarobljenike držali u ponižavajućem klečećem položaju, sa rukama na potiljku. Neposredno pred pojedinačno privođenje za ispitivanje, zarobljenike su tukli i pretili im da će ih odmah ubiti ako ne kažu sve što zanju. Pri ovome, kao i tokom ispitivanja, zarobljenicima su prvo predočavali neke činjenice saznate od već ispitanih, te tako kod ispitivanih zarobljenika stvarali privid da VJ raspolaže svim bitnijim podacima o Armiji BiH, njenim jedinicama i komandama, osobito o 285.brb i drugim jedinicama i naoružanim grupama i pojedincima iz Žepe, Srebrenice i tog dela BiH. Većina zarobljenika i danas govori o ubeđenju da su oficiri VJ koji su ih tada ispitivali znali skoro sve o njima i njihovim jedinicama, kao i o stanju u Žepi i Srebrenici. Pri svim ispitivanjima, kao i tokom dotadašnjeg postupanja, vojni policajci, oficiri i podoficiri vojne policije VJ, osobito su brutalno tukli i mučili one zarobljenike koje su identifikovali ili samo sumnjičili da su pripadnici tajnih službi ili vojne policije Armije BiH. Pretili su im da će ih predati Milanu Lukiću i Srbima iz Republike Srpske. Nastojali su da ih prisile da daju što više podataka o pripadnicima tajnih službi, komandnom kadru, organizaciji, strukturi, borbenom moralu, kadrovskoj popunjenosti, materjalno-tehničkoj opremljenosti i drugim pitanjima u vezi sa Armijom BiH, njenim komandama, jedinicama i ustanovama. Sa istim ciljem, na opisani način, postupali su i sa zarobljenicima za koje su otkrivali da su bili pripadnici redovnih ili rezervnih snaga policije BiH. Njih su prisiljavli da odaju podatke o tim snagama BiH, te o njihovoj organizaciji, strukturi i načinu saradnje sa Armijom BiH i delovanja prema snagama Republike Srpske (RS).O svemu otkrivenom pri ispitivanju, organi VJ su razmenjivali podatke i obaveštavali MUP i DB Srbije.

U karauli Jagoštica, 31. jula i 01. avgusta 1995. godine, vojnici i vojni policajci su brutalnim premlaćivanjima doveli u životnu opasnost mnoge zarobljenike, nanoseći im teške telesne povrede opasne po život. Tokom premlaćivanja, smrtonosne povrede naneli su AA i sedamnaestogodišnjem ŠD. AA je povredama podlegao i preminuo tokom batinanja, a ŠD, umro je ubrzo nakon ovog premlaćivanja po pristizanju u logor. Po kazivanjima nekih zarobljenika, ŠD su u logoru Mitrovo Polje,od 02. do 05. avgusta 1995. godine, ili približno ovome periodu, brutalno pretukli i policajci MUP-a Srbije, tako što su mu, udarajući ga nogama u vojničkim čizmama više puta u stomak, najverovatnije ozledili neki unutrašnji organ i/ili pokidali creva, usled čega je nastupilo unutrašnje krvavljenje i/ili izlivanje crevnog sadržaja u trbušnu duplju i zatrovanje (sepsa). ŠD je molio lekara da mu pomogne, ali lekar nije hteo da ga pregleda niti da mu pruži pomoć. Jednog momenta ŠD je u strašnim mukama, držeći se za stomak na kojem je narastala kila, počeo da povraća neki strašno smrdljivi zadržaj i ubrzo izdahnuo. Ovime su pripadnici VJ i MUP-a Srbije izvršili dva namerna ubistva – što predstavlja teško kršenje ratnih zakona i običaja i zločin protiv čovečnosti, utvrđene i zabranjene zajedničkim članom 3(1) (a) Ženevskih konvencija, a kažnjive i po domaćem krivičnom zakonodavstvu. Tih dana, prijavljeni su naneli i teške telesne ozlede desetiama ostalih zarobljenika, sa trajnim i potpunim invaliditetom i doživotnim psihičkim traumama, kao neposrednim posledicama toga premlaćivanja i ozleđivanja, čime su izvršili mučenje i teški fizički napad, nanevši povrede životu i telesnom integritetu desetinama zarobljenika i surovo (okrutno) postupanje prema svim zarobljenicima – što predstavlja kršenje ratnih zakona i običaja i zločin protiv čovečnosti,utvrđene i zabranjene zajedničkim članom 3(1) (a) Ženevskih konvencija, a kažnjive i po domaćem krivičnom zakonodavstvu, kao i napad na lično dostojanstvo svih zarobljenika, nečovečna dela prema svim zarobljenicima i naročito uvredljive i ponižavajuće postupke prema desetinama zarobljenika – što predstavlja kršenje ratnih zakona i običaja i zločin protiv čovečnosti,utvrđene i zabranjene zajedničkim članom 3(1) (c) Ženevskih konvencija, a kažnjive i po domaćem krivičnom zakonodavstvu.

Vojni policajci VJ su prema zarobljenicima nečovečno postupali, mučili ih i ponižavali, ne samo držanjem u klečeći položaj sa rukama na potiljku, nego sprečavanjem da zaspu, čak da makar zadremaju u klečećem položaju. Surovo su tukli svakog kojeg su uočili da drema ili da je zaspao. Terali su ih da rastavljaju ili sastavljaju pojedine vrste pešadijskog naoružanja, tobože da bi tako otkrili ko je od njih pripadnik Armije BiH. Jedan od zarobljenika koje su prijavljeni držali u oba logora, u opisu brutalnosti i nečovečnog postupanja vojnika i drugih pipadnika VJ prema zarobljenicima do predaje policajcima MUP-a Srbije, uz ostalo, naglašava:…“ Tu su se skupili mještani iz tog sela i psovali su nas i provocirali. Vojnici su pucali iz „osamdesetčetvorke“ (mitraljez) iznad naših glava, bilo je strašno. Tu su nas batinali svim i svačim, kundacima od puške, šutirali su nas. Namjerno su nas držali budnima cijele noći, vikali su „Ne hrči Turčine!“….“Nas je bilo oko 40 i jedan od vojnika nam je rekao da smo zarobljeni. Taj isti vojnik mi je stavio „tetejac“ na čelo i mene i ljude iza mene su vojnici poveli do jedne kućice. Kod te kućice smo svi seli na zemlju i onda su vojnici počeli jednog po jednog da uvode unutra i da tuku.“ Ovime su pripadnici VJ izvršili surovo i nečovečno postupanje i okrutno mučenje – što predstavlja kršenje ratnih zakona i običaja i zločin protiv čovečnosti, utvrđene i zabranjene zajedničkim članom 3(1) (a) Ženevskih konvencija, a kažnjive i po domaćem krivičnom zakonodavstvu.