Lakić Đorović: Mučenje Bošnjaka u logorima za ratne zarobljenike Srbije 1995 -1996 (II deo)

– Neki pravni aspekti-

Neki od vojnika-graničara i vojnih policajaca, prislanjali su zarobljenicima cijevi svoga oružja na čelo i vršili okidanje na prazno, govoreći da će sledeći put sigurno opaliti.

02. avgusta 1995. godie, vojnici-graničari i vojni policajci, pretili su zarobljenicima u karauli Jagoštica i selu Jagoštica da će ih sve pobiti.Zarobljenika X1 prisilili su skine odeću i stavljli mu vrh i oštricu noža ispod penisa i testisa i pretli da će mu ih otkinuti, prisiljavajući ga da prizna da je vojnik, ali je on rekao da je civil, jer je zaista i bio civil a ne vojnik.Potom su doveli rođenog brata X1, takođe ga prisilili da se sasvim obnaži, i, pred ostalim zarobljenicima, na nozi mu urezali krst, prisiljavajući ostale da to gledaju.Nakon ovoga zapretili su zarobljenom X1 i njegovom bratu, kojeg su povredili premlaćivanjem i urezivanjem krsta, da će ih obojicu silovati analnom penetracijom.U jednom momentu prestravljen povređivanjima i poniženjima, X1 je molio vojnike da mu daju oružje da se ubije, nemogavši više da podnosi poniženja i mučenje.

Istoga dana, na istom mestu (02. avgusta 1995. godine, u karauli i selu Jagoštica), vojnici su brutalno premlaćivali desetine zarobljenika, udarajući ih gvozdenim šipkama, motkama, kundacima, palicama, nogama, rukama.Mnogim zarobljenicima naneli su teške telesne povrede, sa trajnim posleicama.Zarobljeniku X2, dok je pokušavao da zaštiti glavu od udaraca, smrskali su palac, koji su mu, zbog gangrene, amputirali 14. ili 15. avgusta 1995. godine, u užičkoj bolnici i odmah vratili u logor, dok je trpeo nesnosne bolove.
Na prevoju planine Zvijezda, 02. avgusta 1995. godine, u popodnevnim časovima i, u krugu karaule Jagoštica u istoimenom selu, u noćno-jutarnjim časovima 03.avgusta 1995. godine, oficiri Vojne policije i Vojne bezbednosti VJ, komandant 16.Grb, komandiri – Druge i Treće čete 16.Grb, komandir karaule Zaovina, komandir karaule Jagoštica, te više oficira, podoficira i vojnika tih jedinica, umesto da, u svemu po pravilima III Ženevske konvencije, po svaku cenu obezbede zakonito postupanje prema grupi zarobljenih/predatih Bošnjaka, dozvolili su grupi vojnika iz Vojske Republike Srpske (VRS) sa oznakama “Bijeli orlovi”i sebi potčinjenim – vojnicima-graničarima, vojnim policajcima i drugim, sebi podređenim u službi, da prermlaćuju, muče, iznuđuju novac, devize, nakit i vrednije lične stavri i na druge načine surovo i nečovečno postupaju prema ovoj grupi zarobljenih/predatih Bošnjaka.

Vojnici-graničari, vojni policajci, policvajci MUP-a Srbije, kao i grupa civila- meštana, 02. ili 03. avgusta 1995. godine, oko 22 do 23 časa, u vojnom krugu karaule Jagoštica i istoimenom selu, surovo su tukli i nečovečno postupala prema grupi od oko 100 zarobljenika, tako što su ih brutalno udarali, vređali, psovali, pretili im, naterali ih da legnu i gazili po telima.Nekima su gasili cigarete po telu i gurali slamke u uši.

Opisanim postupanjima izvršili su mučenje i teški fizički napad kao i surovo (okrutno) postupanje – što predstavlja kršenje ratnih zakona i običaja i zločin protiv čovečnosti,utvrđene i zabranjene zajedničkim članom 3(1) (a) Ženevskih konvencija, a kažnjive i po domaćem krivičnom zakonodavstvu, kao i nečovečna dela, povredu ličnog dostojanstva i naročito uvredljive i ponižavajuće postupke –što predstavlja kršenje ratnih zakona i običaja i zločin protiv čovečnosti, utvrđene i zabranjene zajedničkim članom 3 (1) (c) Ženevskih konvencija, a kažnjive i po domaćem krivičnom zakonodavstvu.

Dana 31. jula 1995. godine, oko 23,00 časova, pri sprovođenju jedne grupe od oko 100 zarobljenika, iz Sušice ili sa planinskih prevoja gde su ih zarobuili i skupili, prema karauli Jagoštica, vojnici-graničari i vojni policajci, bili su izuzetno surovi.Nakon što su zarobljenike, i inače iscrpljene glađu i žeđu, prethodno brutalno premlaćivali, zlostavljali i ponižavali, naterali su da kleče sa rukama na potiljku. Gazili im po glavama i ramenima, preteći im da će odmah ubiti svakog koji se povije ili padne. Neprekidno su ih tukli, svim i svačim – nogama, pesnicama, puškama, štapovima, gvozdenim šipkama, električnim kablovima raznih debljina i dužina.Onima koji su padali od bolova, udaraca i iscrpljenosti,skakali su u stomak i grudi.Nakon ovog mučenja i teškog telesnog povređivanja većine zarobljenika, svrstali su ih u kolonu po dva, opet sa obema rukama na potiljku, i, neprekidno ih tukući, pucajući oružjem uz njih i neposredno iznad njihovih glava, terali ih da trče više kilometara prema selu Jagoštica.Zarobljenicima nisu dopustili da zastanu i predahnu.Pretili su im da će ubiti svakog koji zastane, posrne ili padne.Na mestima gde su zarobljenici, i pored toga što su ih tukli, zbog iscrpljenosti morali da zastanu, vojnici i vojni policajci im nisu dozvoljavli da sednu i odmore.Ponovo su prisilili da kleče sa rukama na potiljku,ponovo gazili po glavama i ramenima, a onima koji su pali od udaraca ili iscrpljenosti, skakali su u stomak,leđa i glavu.Zarobljenike su terali da trče noću,u gotovo potpunom mraku,putem (prema karauli Jagoštica u istoimenom selu) koji prolazi kroz šumu i veoma je strm.Od iscrpljenost, mnogi su posrtali i padali, pa su drugi zarobljenici pokušavali da im pomognu.Vojnici i vojni policajci su ih brutalno tukli i pretili pucajući pored i iznad njih.Da bi sprovođene zarobljenike još više zastrašili, vojnici su vikali da zarobljenici čuju, u smislu – da i njih pobijemo ovde?! Na jednom, najmračnijem delu puta, iznenadno, vojnici i vojni policajci su snopovima jakih reflektora i baterijskih lampi, osvetlili okolno drveće.Zarobljenici su na granama ugledali desetine lutaka veličine čoveka, koje su prijavljeni ranije okačili.U sablasnim okolnostima, premlaćenim,fizički i psihički teško ozleđenim zarobljenicima, lutke su ličile na obešene zarobljenike,njihove sunarodnike.Vojnici i vojni policajci su, pucajući nad zarobljenicima, govorili da će i njih obesiti na drveće, ali i da će neke streljati i zakopati u pripremljene jame.Kada su naišli na nedavno iskopane jame pored puta, mnogi zarobljenici pomislili su da će ih tu odmah streljati.Mnogi su od iscrpljenosti, straha i zadobijenih povreda, gubili svest i dugo ostajali u nesvesnom stanju.Ovakvim postupanjem pripadnici VJ izvršili su mučenje i teški fizički napad, kao i surovo (okrutno) postupanje – što predstavlja kršenje ratnih zakona i običaja i zločin protiv čovečnosti,utvrđene i zabranjene zajedničkim članom 3(1) (a) Ženevskih konvencija, a kažnjive i po domaćem krivičnom zakonodavstvu,kao i nečovečna dela, povredu ličnog dostojanstva i naročito uvredljive i ponižavajuće postupke –što predstavlja kršenje ratnih zakona i običaja i zločin protiv čovečnosti, utvrđene i zabranjene zajedničkim članom 3 (1) (c) Ženevskih konvencija, a kažnjive i po domaćem krivičnom zakonodavstvu.

Pri identifikaciji i ispitivanju u karauli Jagoštica i zgradi i dvorištu osnovne škole u istoimenom selu, tokom 31. jula i 01. avgusta 1995. godine, vojni policajci su bili još suroviji i bezobzirniji prema zarobljenicima.Ovom prilikom činili su to po instrukcijama i uz neposredni nadzor svojih nadređenih, podoficira i oficira iz Vojne policije i organa Vojne bezbednosti VJ, koji su u tom selu vršili identifikovanje i ispitivanje zarobljenika, pre nego bi ih predali policiji i inspektorima MUP-a i DB Srbije, radi odvođenja u logore. Ponovo su zarobljenike držali u ponižavajućem klečećem položaju, sa rukama na potiljku.Neposredno pred pojedinačno privođenje za ispitivanje, zarobljenike su tukli i pretili im da će ih odmah ubiti ako ne kažu sve što zanju.Pri ovome, kao i tokom ispitivanja, zarobljenicima su prvo predočavali neke činjenice saznate od već ispitanih, te tako kod ispitivanih zarobljenika stvarali privid da VJ raspolaže svim bitnijim podacima o Armiji BiH, njenim jedinicama i komandama, osobito o 285.brb i drugim jedinicama i naoružanim grupama i pojedincima iz Žepe, Srebrenice i tog dela BiH.Većina zarobljenika i danas govori o ubeđenju da su oficiri VJ koji su ih tada ispitivali znali skoro sve o njima i njihovim jedinicama, kao i o stanju u Žepi i Srebrenici.Pri svim ispitivanjima, kao i tokom dotadašnjeg postupanja, vojni policajci, oficiri i podoficiri vojne policije VJ,osobito su brutalno tukli i mučili one zarobljenike koje su identifikovali ili samo sumnjičili da su pripadnici tajnih službi ili vojne policije Armije BiH.Pretili su im da će ih predati Milanu Lukiću i Srbima iz Republike Srpske.Nastojali su da ih prisile da daju što više podataka o pripadnicima tajnih službi, komandnom kadru, organizaciji, strukturi, borbenom moralu, kadrovskoj popunjenosti, materjalno-tehničkoj opremljenosti i drugim pitanjima u vezi sa Armijom BiH,njenim komandama, jedinicama i ustanovama. Sa istim ciljem, na opisani način, postupali su i sa zarobljenicima za koje su otkrivali da su bili pripadnici redovnih ili rezervnih snaga policije BiH.Njih su prisiljavli da odaju podatke o tim snagama BiH, te o njihovoj organizaciji, strukturi i načinu saradnje sa Armijom BiH i delovanja prema snagama Republike Srpske (RS).O svemu otkrivenom pri ispitivanju, organi VJ su razmenjivali podatke i obaveštavali MUP i DB Srbije.

U karauli Jagoštica, 31. jula i 01. avgusta 1995. godine, vojnici i vojni policajci su brutalnim premlaćivanjima doveli u životnu opasnost mnoge zarobljenike, nanoseći im teške telesne povrede opasne po život. Tokom premlaćivanja,smrtonosne povrede naneli su AA i sedamnaestogodišnjem ŠD. AA je povredama podlegao i preminuo tokom batinanja, a ŠD, umro je ubrzo nakon ovog premlaćivanja po pristizanju u logor.Po kazivanjima nekih zarobljenika, ŠD su u logoru Mitrovo Polje,od 02. do 05. avgusta 1995. godine, ili približno ovome periodu, brutalno pretukli i policajci MUP-a Srbije, tako što su mu, udarajući ga nogama u vojničkim čizmama više puta u stomak, najverovatnije ozledili neki unutrašnji organ i/ili pokidali creva, usled čega je nastupilo unutrašnje krvavljenje i/ili izlivanje crevnog sadržaja u trbušnu duplju i zatrovanje (sepsa). ŠD je molio lekara da mu pomogne, ali lekar nije hteo da ga pregleda niti da mu pruži pomoć.Jednog momenta ŠD je u strašnim mukama, držeći se za stomak na kojem je narastala kila, počeo da povraća neki strašno smrdljivi zadržaj i ubrzo izdahnuo. Ovime su pripadnici VJ i MUP-a Srbije izvršili dva namerna ubistva – što predstavlja teško kršenje ratnih zakona i običaja i zločin protiv čovečnosti, utvrđene i zabranjene zajedničkim članom 3(1) (a) Ženevskih konvencija, a kažnjive i po domaćem krivičnom zakonodavstvu. Tih dana, prijavljeni su naneli i teške telesne ozlede desetiama ostalih zarobljenika, sa trajnim i potpunim invaliditetom i doživotnim psihičkim traumama, kao neposrednim posledicama toga premlaćivanja i ozleđivanja, čime su izvršili mučenje i teški fizički napad, nanevši povrede životu i telesnom integritetu desetinama zarobljenika i surovo (okrutno) postupanje prema svim zarobljenicima – što predstavlja kršenje ratnih zakona i običaja i zločin protiv čovečnosti,utvrđene i zabranjene zajedničkim članom 3(1) (a) Ženevskih konvencija, a kažnjive i po domaćem krivičnom zakonodavstvu, kao i napad na lično dostojanstvo svih zarobljenika, nečovečna dela prema svim zarobljenicima i naročito uvredljive i ponižavajuće postupke prema desetinama zarobljenika – što predstavlja kršenje ratnih zakona i običaja i zločin protiv čovečnosti,utvrđene i zabranjene zajedničkim članom 3(1) (c) Ženevskih konvencija, a kažnjive i po domaćem krivičnom zakonodavstvu.

Vojni policajci VJ su prema zarobljenicima nečovečno postupali, mučili ih i ponižavali, ne samo držanjem u klečeći položaj sa rukama na potiljku, nego sprečavanjem da zaspu, čak da makar zadremaju u klečećem položaju.Surovo su tukli svakog kojeg su uočili da drema ili da je zaspao.Terali su ih da rastavljaju ili sastavljaju pojedine vrste pešadijskog naoružanja, tobože da bi tako otkrili ko je od njih pripadnik Armije BiH. Jedan od zarobljenika koje su prijavljeni držali u oba logora, u opisu brutalnosti i nečovečnog postupanja vojnika i drugih pipadnika VJ prema zarobljenicima do predaje policajcima MUP-a Srbije, uz ostalo, naglašava:…“ Tu su se skupili mještani iz tog sela i psovali su nas i provocirali. Vojnici su pucali iz „osamdesetčetvorke“ (mitraljez) iznad naših glava, bilo je strašno. Tu su nas batinali svim i svačim, kundacima od puške, šutirali su nas. Namjerno su nas držali budnima cijele noći, vikali su „Ne hrči Turčine!“….“Nas je bilo oko 40 i jedan od vojnika nam je rekao da smo zarobljeni. Taj isti vojnik mi je stavio „tetejac“ na čelo i mene i ljude iza mene su vojnici poveli do jedne kućice. Kod te kućice smo svi seli na zemlju i onda su vojnici počeli jednog po jednog da uvode unutra i da tuku.“ Ovime su pripadnici VJ izvršili surovo i nečovečno postupanje i okrutno mučenje – što predstavlja kršenje ratnih zakona i običaja i zločin protiv čovečnosti, utvrđene i zabranjene zajedničkim članom 3(1) (a) Ženevskih konvencija, a kažnjive i po domaćem krivičnom zakonodavstvu.

Oduzimanje ličnih stvari od strane pripadnika VJ

Zarobljenici su detaljno pretresani i oduzimane su im lične stvari, najčešće, odmah, prilikom njihove predaje/zarobljavanja, pri identifikaciji i prvim ispitivanjima na sabirnim mestima (Sušica, karaula Jagoštica i karaula Zaovina) ili, kasnije, prilikom smeštaja i čuvanja u nekom od logora. Zarobljenicima su oduzimali novac, satove, nakit, dragocenosti i svaku drugu iole vredniju ličnu stvar.O oduzimanju ličnih stvari i dragocenosti nisu im izdavali nikakve potvrde niti bilo kakav dugi dokument. Samo nekim zarobljenicima,i to kasnije,u logorima, date su potvrde o privremeno oduzetim stvarima. U najvećem broju slučajeva zarobljenicima njihove stvari nikada nisu vraćene.Zarobljenika X3, odmah po predaji, prijavljeni vojnici, vojni policajci i drugi pripadnici VJ, premlatili su i, preteći da će mu ubiti sina S, koji je takođe bio zarobljen, oduzeli 5.000 nemačkih maraka.Kada ih je on molio da mu ih vrate, vratili su mu samo 1.000, ali su ga i tom prilikom tako surovo istukli palicama i nogama, da se on više nije usudio da ih moli ni za svog, takođe zarobljenog sina S, a kamoli za bilo šta drugo.Preostalih 4.000 nemačkih maraka, zadržali su za sebe, a B nisu dali nikakvu potvrdu o tome.
Vojnici-graničari i vojni policajci,02. avgusta 1995. godine, u vojnom krugu karaule u Jagoštici, brutalno su tukli i zastrašivali oko 110 zarobljenika, da bi ih prisilili da im daju novac, devize, nakit ili druge vrednije lične stvari.U iznuđivanju, prijavljeni su mnogim zarobljenicima naneli teške fizičke i psihičke povrede i ozlede.Među ostalima, tom prilikom prijavljeni su zarobljenika X4 pretili da će mu nožem iskopati oči ako im ne da sve što ima i, da bi zastrašili i njega i druge i tako ih prisilili da im daju novac, zlato nakit i sve druge lične stavari, teško su ga povredili pred drugima iz grupe.

Odvođenje zarobljenika u logore

Nakon obavljenih identifikacija i završenih ispitivanja, zarobljenici su odvođeni, odnosno prevoženi u logor Šljivovica kod Čajetine ili logor Mitrovo Polje kod Aleksandrovca, radi smeštaja i čuvanja do otpuštanja zbog smeštaja u druge države ili repatriranja u BiH.
I prevoženje, kao, uostalom,i sve drugo u postupanju sa ratnim zarobljenicima, vršeno je uglavnom, po prethodnm dogovoru nadležnih, komandujućih i rukovodećih starešina, iz vrha VJ i vojnih tajnih službi, sa jedne i MUP-a Srbije i DB Srbije, sa druge strane.

Odvođenje i prevoženje zarobljenika, uključiv ukrcavanje i iskrcavanje, vršili su oficiri, podoficiri, vojnici i civilna lica na službi u Vojnoj policiji VJ i vojnim tajnim službama,po naređenjima pretpostavljenih i nadređenih. U više slučajeva, u odvođenju i prevoženju, uključiv i ukrcavanje i iskrcavanje zarobljenika, sudelovali su i policajci i inspektori MUP i DB Srbije.Podrazumeva se da su u pripremanju za odvođenje u logore i ukrcavanju zarobljenika u kamione kojima su prevoženi (odvoženi), sudelovali i vojne starešine i vojnici iz sastava vojnih graničnih jedinica VJ, uglavnom iz sastava 16. Graničnog bataljona, Užičkog korpusa VJ, koji su ih zarobili i čuvali do toga momenta.
Odvođenja su izvršavana sukcesivno, po grupama od 50 do 70 zarobljenika. Uglavnom,prevoženje je vršeno vojnim kamionima VJ, marke „Dajc“ i TAM 110, na karoserijama nosivosti najviše 16 do 20 ljudi, sa plasificiranim ciradama.Vojne kamione su vozili vojni vozači, najčešće civilna lica-profesionalni vozači na službi u VJ, ali i vojnici-vozači VJ.U skoro svim izvršenim prevoženjima,na karoserije kamiona, umesto najviše 16 do 20 lujdi koliko je dozvoljeno, prevoženo je po 50, u nekoliko slučajeva čak i 70 zarobljenika.

Pri prevoženju jedne grupe od preko 100 zarobljenika iz karaule Jagoštica, preko Kremna u logor Šljivovica, 01. avgusta 1995. godine, na karoseriju jednog od dva kamiona marke Dajc, kojima su prevoženi, u kojima ne može da stane i nije dozvoljeno da se prevozi više od 16 do 20 ljudi, strpali su oko 60 zarobljenika.Zarobljenike su brutalno tukli palicama, kundacima, štapovima i lopatama i tako ih naterali da se stojeći pribiju jedan uz drugog,“kao šibice ili sardine u konzervi“.Svi zarobljenici su bili u stanju opšte iznurenosti.Toga, avgustovskog podneva i ranog popodneva (od 12 do 16 časova) i temperatura vazduha je bila izuzetno visoka.Uprkos svemu, pripadnici VJ i MUP-a Srbije, spustili su i zavezali plastificiranu ceradu i tako, gotovo hermetički zatvorili 60 zarobljenika na karoseriji.Usled nedostatka vazduha, na karoseriji jednog od kamiona u kojem su prevoženi, ugušio se zarobljenik ET, zvani Makanja, iz Žepe.Njegovo, gušenjem usmrćeno telo, ostali zarobljenici su izneli iz kamiona pri pristizanju i iskrcavanju u logor šljivovica, ali su policajci, da bi prikrili izvršeni zločin i uništili njegove tragove i tako sprečili da budu otkriveni kao zločinci, Makanjino telo pokopali u nekoj za sada nepoznatoj tajnoj grobnici, ili spalili ili na drugi način uništili. Mnogima od desetinu zarobljenika, među kojima i X5, usled dugovremenog gušenja i dugovremenog i potpunog gubitka svesti, trajno i teško je narušeno, i fizičko i psihičko zdravlje, oštećenjem moždanih ćelija zbog nedostatka kiseonika u krvi, a kao neposredna posledica opisanog dugovremenog gušenja. Među brojnima koji su duže vreme bili u nesvesti i još uvek trpe posledice je i zarobljenik X6, koga su ostali spasili od gušenja, a kasnije su mu prijavljeni u logoru Šljivica polomili dva rebra.Tih dana, dugovremenim uskraćivanjem hrane i vode, odnosno, namernim izgladnjivanjem i morenjem žeđu na izuzetno visokim temperaturama, kao i neprekidnim premlaćivanjima, naneli i teške telesne ozlede i desetiama ostalih zarobljenika, sa trajnim i potpunim invaliditetom i doživotnim psihičkim traumama, kao neposrednim posledicama.Zarobljenik X7, uz ostalo, tvrdi i da su vojnici namerno izgladnjavali zarobljenike i mučili ih (morili) žeđu, jer pri jednoj dugovremenoj vožnji, kada su zastali pored vode i vojnici se napili, zarobljenicima nisu dali da piju, iako su ih oni molili jer su „…toliko bili žedni, da smo usput lizali rosu sa cirade kamiona“. Ovakvim postupanjima pripadnici VJ i MUP-a Srbije izvršili se ubistvo – što predstavlja teško kršenje ratnih zakona i običaja i zločin protiv čovečnosti, utvrđene i zabranjene zajedničkim članom 3(1) (a) Ženevskih konvencija, a kažnjive i po domaćem krivičnom zakonodavstvu, kao i mučenje i teški fizički napad sa nanošenjem povreda životu i telesnom integritetu desetinama zarobljenika i surovo (okrutno) postupanje prema svima preko 120 zarobljenika (koliko su bili strpali u oba kamiona) – što predstavlja kršenje ratnih zakona i običaja i zločin protiv čovečnosti,utvrđene i zabranjene zajedničkim članom 3(1) (a) Ženevskih konvencija, a kažnjive i po domaćem krivičnom zakonodavstvu.

Primo-predaja zarobljenika u logore

Uglavnom, većina zarobljenika dovedena je u jedan od logora u vremenu od 01. do 05. avgusta 1995. godine, ili nekoliko dana kasnije.

Dovedene zarobljenike, organi VJ – vojni policajci i vojna služba bezbednosti, ili policija MUP-a Srbije,predavali su komandantu logora Šljivovica kod Čajetine, odnosno komandantu logora Mitrovo Polje kod Aleksandrovca,odnosno njihovim zamenicima i/ili drugim, njima podređenim rukovodiocima i/ili odgovornim licima iz tih logora, u slučajevima kada upravnici i/ili drugi nadređeni nisu bili prisutni u momentu dovođenja.Primo-predaja dovedenih zarobljenika vršena je bez njihovog prethodnog preciznog evidentiranja i/ili sačinjavanja bilo kakvih zapisnika o primo-predaji,broju i utvrđenom idintetu dovedenih i predatih zarobljenika.
Veliki broj zarobljenika,nakon određenog vremena, premeštan je iz jednog u drugi logor.Najčešće iz logora Šljivovica u logor Mitrovo Polje, s tim što su mnogi, nakon različitog vremena, ponovo vraćeni iz logora Mitrovo Polje i po drugi put čuvani u logoru Šljivovica, do otpuštanja radi smeštaja u trećim državama ili repatriranja (povratka u domovinu – BiH).I ova premeštanja, odnosno i vraćanja u raniji logor, takođe su vršena bez sačinjavanja zapisnika o primopredaji, odnosno bez prethodnog sačinjavanja pouzdane i precizne evidencije premeštanih/vraćenih.

Prostor je bio suviše mali za sve zatvorenike i oni nisu mogli ležati na leđima ili na stomaku već isključivo na boku, „kao šibice ili kao sardine“. Stražari nisu dozvoljavali međusobni razgovor zatvorenika. U zarobljeničkim sobama je uvek vladala tišina osim kada bi stražari naređivali zatvorenicima da ustanu i pevaju četničke pesme, ili kada su ih surovo premlaćivali, kada su nadaleko odzvanjali jauci, krici i zapomaganja premlaćenih i udarci i psovke prijavljenih koji su ih mučili.

U logoru nisu postojali nikakvi uslovi za higijenu. Vrlo brzo, zarobljenici su dobili vaške pa su im dali prašak kojim su se zatvorenici sami prašili.
Oba logora, na početku su obezbeđivali pripadnici specijalne policije. Prema svedočenjima mnogih zarobljenika iz oba logora, to su bili neobično korpulentni policajci u specifičnim uniformama i rukavicama.Mnogi tvrde da su to najkorpulentniji i najvisočiji policajci koje su oni videli u svom životu, ali i da su ih najsurovije premlaćivali pri ulasku i prvih dana boravka u logorima.Mnogi zarobljenici iz oba logora tvrde i da su ih ti „najveći policajci“ tukli „najvećim policijskim paliacama na svetu“.Kasnije su obezbeđenje logora preuzeli „obični“ policajci.

Zarobljenici iz oba logora se i sada sećaju imena i nadimaka mnogih pripadnika MUP-a, policajaca i inspektora i pripadnika civilnih i vojnih tajnih službi koji su ih identifikovali i ispitivali. Sećaju se i imena i nadimaka policajaca i logorskih čuvara, mada su se oni često između sebe zvali izmišljenim, najčešće hrvatskim nadimcima, kao na primer Stipe, Jure i slično.

Među policajcima iz oba logora, zarobljenici se sećaju i onih koji su se prema njima, makar ponekad ponašali ljudski i profesionalno, kupovali im namirnice i stvari za ličnu higijenu, prenosili poruke između logoraša, vodili ih lekaru, zabranjivali drugim policajcima da ih tuku itd. U izjavama, većina zarobljenika je naglasila i da je u oba logora bilo, kako oni kažu i „dobrih policajaca“, te navode njihova imena, odnosno nadimke, zahvalni što su makar ponekad iskazali duševnost i ljudski se ophodili i uvažavali zarobljenike, ili ih nisu brutalno tukli i surovo ponižavali.Nažalost, dobrih policajaca je bilo malo, veoma malo u odnosu na one druge koji su zarobljenike premlaćivali i mučili.

Premlaćivanje i zlostava pri dolasku i prijemu u logore

Odmah po dolasku ispred ulaza u oba logora,po naređenju ili prethodnom odobrenju ili znanju komandanata/upravnika (u daljem tekstu:komandanta) logora, svi zarobljenici su morali da prođu kroz desetine metara duge špalire prijavljenih policajaca,čuvara logora i drugih prijavljenih, koji su zarobljenike surovo premlaćivali udarajući ih palicama, nogama, pesnicama, gvozdenim šipkama, motkama, lopatama i drugim.Po prethodnom odobrenju ili uz znanje komandanata ili lica koja su ih zamenjivala ili zastupala,u špalirima za premlaćivanje dovedenih zarobljenika,a i kasnije (u krugu i objektima oba logora) često su sudelovali pripadnici specijalnih jedinica MUP-a Srbije i pripadnici Policije Republike Srpske (RS) i pripadnici Vojske RS (VRS),a u više slučajeva i pripadnici paravojnih i parapolicijskih grupa pod kontrolom MUP-a i DB Srbije, kao i civili-izbeglice iz republike Hrvatske i BiH.

Većina zarobljenika seća se i naročito naglašva brutalno postupanje pripadnika specijalnih jedinica i policajaca MUP-a Republike Srbije.

Postupanjima na opisani način, odnosno naređivanjem izvršavanja i/ili izvršavanjem zločina, kao i njihovim prethodnim odobravanjem ili saglašavanjem sa vršenjem zločina, odgovorni (iz uprave logora, komandiri,policajci, stražari i čuvari) su izvršili mučenje i fizički napad sa nanošenjem povreda životu i telesnom integritetu desetinama zarobljenika i surovo (okrutno) postupanje prema svim zarobljenicima – što predstavlja kršenje ratnih zakona i običaja i zločin protiv čovečnosti,utvrđene i zabranjene zajedničkim članom 3(1) (a) Ženevskih konvencija, a kažnjive i po domaćem krivičnom zakonodavstvu.

Advertisements