Lakić Đorović: Mučenje Bošnjaka u logorima za ratne zarobljenike Srbije 1995 -1996 (IV deo)

– Neki pravni aspekti-

Ubistva, osakaćenja, svireposti, mučenja, namerno prouzrokovanje ozbiljnih povreda telu (telesnom integritetu) i zdravlju zarobljenika

U logoru Šljivovica, svakodnevnim i brutalnim premlaćivanjima, inspektori i policajci su usmrtili najmanje četiri zarobljenika, a više desetuna teško telesno i psihički povredili, trajno im oštetivši zdravlje, sa posledicama potpunog i trajnog invaliditeta.Sve zarobljenike, svakog pojedinačno i u grupama, surovo su tukli, mučili, zastaršivali, ponižavali i vređali na etničkoj i verskoj osnovi, i na druge načine prema njima nečovečno postupali.

Nekoliko zarobljenika nagalašava da su inspektori i policajci dok su ih tukli pojačavali radio kako se njihovi jauci ne bi čuli.

U logoru Šljivovica, za sada tačno neutvrđenog dana, najverovatnije u oktobru 1995. godine, predstavnici MKCK otkrili su grupu zarobljenika koju su prijavljeni skrivali od njih. Predstavnici MKCK su u razgovoru sa ovom grupom zarobljenika saznali da policajci i logorski čuvari svakodnevno premlaćuju zarobljenike, a da naročito brutalno tuku one koje su skrivali.Tim povodom, predstavnici MKCK su obavili i razgovor sa komandantom logora i drugima iz Uprave logora, zahtevajući od njih da spreče mučenje i nečovečno postupanje prema zarobljenicima, osobito onih koje su do tada skrivali od predstavnika MKCK.Odmah po odlasku predstavnika MKCK, istoga dana, prijavljeni policajci i logorski čuvari upali su u sobu u kojoj su prijavljeni skrivali grupu zarobljenika i do jutra ih neprekidno surovo tukli.Od povreda zadobijenih tom prilikom, ubrzo su preminuli četvorica premlaćivanih – NK (star oko 50 godina), AK, MJ i NN zarobljenik iz Srebrenice.Mnogi drugi su zadobili teške telesne povrede, među kojima i X22, kojem su prijavljeni policajci udarcima pendreka polomili ruku.

U logoru Mitrovo Polje, logorske vlasti su grupu zarobljenika držali izolovano od ostalih zarobljenika, a duži period su ih skrivali i od predstavnika MKCK da ih ne evidentira kao zarobljenike. Ovu su grupu svakodnevno i naročito surovo tukli i na druge načine mučili, misleći da se zločini nikada neće otkriti, jer su, skrivanjem ove grupe,onemogućili predstavnike MKCK da ih evidentiraju. zarobljeniku X23, od 02. avgusta 1995. do februara 1996. godine, gotovo svakoga dana su tukli i mučili. Tukli su ga po bubrezima od čega je nedeljama mokrio krv.Na najžešćem avgustovskom suncu, prisiljavali su ga da stoji u stavu mirno na nekom kamenu u logorskom dvorištu, dok ne padne u nesvest, što mu se događalo desetinu puta.Pri ispitivanjima gasili su mu cigarete po rukama i nogama.Prvi put su im dozvolili da izađu na vazduh posle dva meseca.I u najhladnijim danima mogli su da se okupaju isključivo hladnom vodom.X23,u februaru mesecu 1996. godine, premešten je u logor Šljivovica, a otpušten 30. aprila 1996. godine, radi povratka u domovinu – BiH (repatrijacija), nakon što ga je u Padinskoj Skeli, izvesni D, nepoznatog prezimena, inspektor MUP-a Srbije, ispitao u svojstvu osumnjičenog za krivično delo protivpravno ubijanje i ranjavanje neprijatelja iz člana 145. stav 2. u vezi stava 1. KZ SRJ, a potom je protiv njega stavljen zahtev za sprovođenje istrage za isto krivično delo, te ga je u dva ga navrata ispitao i istražni sudija Okružnog suda u Beogradu i odredio mu pritvor, ali je 30. aprila 1996. godine, rešenjem obustavljena istraga,pušten iz pritvora i, preko Mađarske i Hrvatske repatriran (vraćen u Domovinu – BiH).

Od oko 70 zarobljenika iz oba logora, prijavljeni su iznuđivali iskaze radi priznavanja navodnih zločina nad Srbima u BiH, prisiljavajući ih da o tome daju i pisane izjave, fotografisali ih i uzimali im otiske prstiju, radi formiranja njihovih kriminalnih dosijea.

Prisiljavali su ih da stoje u stavu mirno i netremice gledaju u sunce, dok ne popadaju u nesvest.Noću, do zore, terali su zarobljenike da rade sklekove i druge, za njih neizdrživo teške fizičke vežbe, uz neprekidno udaranje palicama, nogama i rukama.

Terali ih da rasklapaju naoružanje, da stoje na prstima i vrhovima nogu oslonjeni prstma ruku o zid, zastrašivali su ih pretećim pitanjima – „koje uvo hoćeš da ti odsečem?“.Terali su ih da pevaju četničke pesme, da se međusobno tuku ili da tuku druge zarobljenike.

U oba logora, prijavljeni su najsurovije mučili i ponižavali takozvane izolovane zarobljenike, odnosno one koje su sumnjičili da su počinili zločine nad Srbima u BiH, ili da su oficiri ili pripadnici Armije BiH. Njih su svakodnevno mučili i prema njima surovo i nečovečno postupali.

Neki policajci su logoraše prisiljavali da uzajamno seksualno opštie, da se dodiruju, da jedan drugome ejakuliraju u usta. Neki policajci su mokrili po logorašima.

X24, zarobljenika iz logora Šljivovica, koji je imao tek 17 godina starosti, da bi mu još više otežali položaj i psihički ga mučili, odvojili su od oca X25, kojeg su, takođe da bi ga dodatno mučili odvajanjem od sina, premestili u logor Mitrovo Polje.Grubo kršeći odredbu stava 1. člana 49. III Ženevske konvencije, odvojili su očeve od sinova, odvojili braću i druge bliske srodnike da ne budu u istom logoru i čuvali ih u odvojenim logorima, samo da bi i na taj način otežali položaj zarobljenika.Često su pretili ocu da neće više videti sina, ili bratu da neće videti brata (ili braću) koje su držali u drugom logoru.

U oba logora postojala je grupa zarobljenika koju su prijavljeni držali i čuvali izdvojena od ostalih (izolacija),sumnjičeći ih da su oficiri ili visoko rangirani pripadnici Armije BiH ili drugih organa i civilnih opštinskih vlasti u BiH.Njih su, kako smo i već istakli, duže vreme nakon dovođenja u ovaj logor skrivali od predstavnika MKCK, da bi onemogućili njihovo evidentiranje i time sprečili njihovu zaštitu.Broj izdvojenih zarobljenika menjao se, zavisno od toga kako su predstavnici MKCK uspevali da ih otkriju (pronađu) i identifikuju. U Mitrovom Polju u izolaciji je bilo od 10 do 30, a u Šljivovici oko 50 zarobljenika.

Prijavljeni su izdvojene zarobljenike,među kojima i X26, X27, X28, X29, X30, naročito surovo premlaćivali i mučili, da bi iznudili njihova priznanja o navodno počinjenim zločinima prema Srbima iz BiH i iskaze u tom pravcu (opis izmišljenih radnji izvršenja, navodne saučesnike, naredbodavce, tobožnja pripadnost određenim jedinicama ili organima BiH i drugo), a po diktatima prijavljenih inspektora i policajaca MUP-a Srbije.Za ove, izolovane zarobljenike, inspektori DB i MUP-a Srmije su formirali lažne kriminalne dosijee, radi čega su ih izolovane logoraše prisiljavali i da danima pišu izjave o svemu što je od njih zahtevano, fotografisali su ih, uzimali im otiske prstiju, sačinjavali zapisnike o saslušanjima u kojima su unosili lažna i iznuđena priznanja o navodno počinjenim zločinima. Na osnovu ovako oformljenih dosijea,iznuđenih iskaza (u formi pisanih izjava ili neistinitih zapisnika o saslušanjima), protiv nekih od zarobljenika podneli su lažne krivične prijave, a istražne sudije čak i donele rešenja o sprovođenju istrage za teška krivična dela sa određivanjem pritvora za lažno prijavljene i okrivljene. Međutim, u sprovođenju pokrenutih istraga, u svim slučajevima, postupci su obustavljeni i lažno okrivljeni pušteni na slobodu, jer nisu počinili nikakva krivična dela, niti je za to bilo ijednog stvarnog dokaza, osim mučenjima i zastrašivanjima iznuđenih priznanja i samooptuženja.

X31, jednog od zarobljenika izolovanih u sobi 7 u logoru Mitrovo Polje, premlaćivali su i mučili sve dok nije priznao da je ubio izvesnog Milana Lukića iz Višegrada, ali ne haškog optuženika nego nekog drugog iz Višegrada.Međutim, kada su mu dali da potpiše izjavu o tome, on je to ipak odbio, jer on zaista nije ubio Lukića, a zna lice koje je ubilo toga Lukića.Da bi ga prisilili da potpiše izjavu o priznanju ubistva koje nije izvršio, dok su ga premlaćivali i mučili, pretili su mu i da će mu ubiti tri brata koji su takođe bili zarobljenici u istom logoru.Jednog dana X31 su vezali za drvo u logorskom krugu i to u čučećem položaju, ispred njega su postavili mitraljez i morao je celi dan, tako vezan i čučeći, da peva četničke pesme.

Zarobljenik X32, tvrdi da su prijavljeni policajci, prisiljavali i njega i druge da pišu i potpisuju izjave koje su im policajci i inspektori diktirali, o navodno izvršenim zločinima.Njega su naterali da prizna da je u Žepi spalio crkvu iako u Žepi nikada nije ni bilo crkve.
X33, jedan od izolovanih u sobi 7 u logoru Mitrovo Polje, u opisu surovog postupanja prijavljenih prema njemu i ostalim „izolovanim“ iz te sobe,uz ostalo, tvrdi i:…“ Jedan od stražara je jednom za nas rekao: „Ovo su glavni koljači, sve ih treba pobiti“! Dolazio je Crveni krst (MKCK) ali mi iz sobe 7 nismo registrovani. MKCK je dolazio u logor ali mi i dalje nismo bili registrovani jer kada god bio oni došli, nas sedmoricu su policajci krili u kamionima ….“…

Pripadnici MUP-a Srbije su izvršili najmanje četiri ubistva – što predstavlja teško kršenje ratnih zakona i običaja i zločin protiv čovečnosti, utvrđene i zabranjene zajedničkim članom 3(1) (a) Ženevskih konvencija, a kažnjive i po domaćem krivičnom zakonodavstvu, kao i mučenja i teške fizičke napade, nanevši povrede životu i telesnom integritetu desetinama zarobljenika i surovo (okrutno) postupanje prema svim zarobljenicima – što predstavlja kršenje ratnih zakona i običaja i zločin protiv čovečnosti,utvrđene i zabranjene zajedničkim članom 3(1) (a) Ženevskih konvencija, a kažnjive i po domaćem krivičnom zakonodavstvu, kao i napad na lično dostojanstvo svih zarobljenika, nečovečna dela prema svim zarobljenicima i naročito uvredljive i ponižavajuće postupke prema desetinama zarobljenika – što predstavlja kršenje ratnih zakona i običaja i zločin protiv čovečnosti,utvrđene i zabranjene zajedničkim članom 3(1) (c) Ženevskih konvencija, a kažnjive i po domaćem krivičnom zakonodavstvu.

Nanošenje velikih patnji i/ili nečovečna postupanja

Gotovo sve zarobljenike u oba logora, svakodnevno su i javno ponižavali i prema njima se odnosili krajnje nečovečno. Nekim logorašima su stavljali cev puške ili pištolja u usta ili na čelo i vršili okidanje bez metka u cevi, govoreći im da će drugi put sigurno opaliti.
X34, jedan iz grupe izdvojenih zarobljenika u logoru Šljivovica, uz opis svakodnevnog premlaćivanja radi iznude iskaza, tvrdi da je ukupno u tom logoru bilo izdvojeno 47 zarobljenika, koje su inspektori policajci najsurovije mučili i ponižavali, a i skrivali od predstavnika MKCK punih 20 dana. Da bi iznudili određene iskaze, prijavljeni policajci su mu jednom prilikom stavili cev prazne puške u usta i izvršili okidanje, uz cinične reči – „Pa ni metak te neće“, drugi put, jedan policajac ga je odveo malo dalje od zarobljeničke baraka i stavio mu nož pod grlo, onda je tobože slučajno naišao neki drugi policajac i ovoga sprečio da ga ubije.

Neke zarobljenike, iz oba logora, prijavljeni su prisiljavali da se međusobno tuku ili da tuku druge zarobljenike.Svakoga koji nije hteo ili nije mogao da se tuče sa drugim zarobljenikom ili da tuče druge zarobljenike, policajci su brutalno premlaćivali i zlostavljali.Uz to, često su prisiljavali trećeg zarobljenika da tuče onoga koji neće ili ne može da se tuče sa drugim, odnosno koji neće ili ne može da tuče druge zarobljenike.
X35, opisuje kako su, u logoru Šljivovica, jednom prilikom, logorski policajci dali palicu logorašu X36 i naredili mu da surovo tuče ostale zarobljenike iz njegove barake.X36 nije mogao niti je hteo da tuče druge, pa su policajci surovo pretukli njega.

Zarobljenici X37 i X38, opisuju kako su policajci nekom drugom prilikom, u istom logoru, organizovali navodnu igranku za zarobljenike.Skupili su zarobljenike u grupu, a prijavljeni stali u krug oko njih sa palicama u rukama. Nekim zarobljenicima su naredili da sviraju,ili da pokretima imitiraju kao da sviraju, a svi ostali zarobljenici su morali da igraju.Prijavljeni su stajali okolo, smejali se i one koji su od iscrpljenosti ili premora, makar za tren zastali,brutalno tukli palicama, nogama i rukama.Igranka je dugo trajala, sve dok nisu pretukli sve zarobljenike.

Više zarobljenika iz oba logora, na međusobno istovetan, logičan i uverljiv način, tvrde da su logorske vlasti dozvoljavali Srbima iz RS, među kojima i Milanu Lukiću iz Višegrada, da borave u oba logora i da neposredno ispituju i brutalno premlaćuju zarobljenike iz oba logora.
Neki zarobljenici iz oba logora, među kojima i X37, jedan od zarobljenika iz logora Šljivovica,tvrdi da su logorske vlasti dozvoljavale i pripadnicima paravojnih/policijskih grupa, Srbima iz BiH i meštanima, da ulaze u logore, da tuku zarobljenike i prete im.

Policijski inspektori, policajci i logorski čuvari, prisiljavali su mnoge zarobljenike u oba logora da se međusobno seksualno zadovoljavaju. Neki zarobljenici, među kojima i X38 , zarobljenik iz logora Šljivovica, tvrdi da su policajci, među kojima i policajac nepoznatog imena i prezimena (NN) sa nadimkom K…, prisiljavali logoraše da međusobno seksualno opšte analnom penetracijom, da se međusobno miluju i dodiruju polne organe, da masturbiraju i jedan drugome ejakuliraju u usta.Policajci, među kojima i sa nadimkom K…, često su mokrili po mnogim zarobljenicima, među kojima i po X38 iz logora Šljivovica.

U logoru Šljivovica, logorski policajci su, u više navrata, u avgustu i septembru 1995. godine, zarobljeniku X39, javno, pred više drugih zarobljenika, među kojima je bio i X40, stavjali crijevo za vodu u anus i puštali vodu pod pritiskom, da bi od X40 iznudili priznanja za navodno učinjene zločine nad Srbima u BiH.

U logoru Šljivovica, u više navrata, u drugoj polovini 1995. godine, logorski policajci su mnogim zarobljenicima, među kojima je bio i X41, gurali i držali glavu u vodu u koju su u nekom buretu sipali hlor radi dezinfekcije klozeta.

U oba logora, gotovo svakodnevno, za svo vreme njihovog postojanja, logorski policajci su brutalnim premlaćivanjem prisiljavali zarobljenike u oba logora da obavljaju besmislene i fizički izuzetno teške radnje i poslove, kao što su premeštanje velikog kamenja sa jednog mesta na drugo, da pokušaju da izvade stubove za struju iz zemlje, da vade gotovo istrulele olupine automobila ili drugih motornih vozila iz mulja i zemlje, da tobože voze ta skoro istrulela vozila i automobile, da menjaju gume na tim vozilima iako nisu ni imali guma niti je na tim olupinama bilo točkova, i slične, teške i besmislene fizičke poslove, sračunate na iznurivanje, surovo mučenje i neljudsko ponižavanje zarobljenika, a obzirom na njihovo zdravstveno stanje, i veoma opasne po život i zdravlje, sa teškim i trajnim posledicama.

X42, zarobljenik koji je određeno vreme proveo u oba logora, tvrdi da su neke zarobljenike u logoru Mitrovo Polje, logorski policajci u više navrata prisiljavali da izvade stub od struje iz zemlje, a što je nemoguće golim rukama.

Inspektori i policajci su, u vrelim danima jula i avgusta 1995. godine, u podnevnim i ranim popodnevnim časovima, kada je sunce najžešće grejalo, mnoge zarobljenike iz oba logora, prisiljavali da pojedinačno ili u grupama, na najosunčanijem delu logorskog dvorišta, nepomično stoje u stavu mirno i netremice gledaju u sunce, dok svi ne padnu u nesvest.Mnoge su, prisiljavali da to ponavljaju više puta nakon osvešćivanja, čak i nakon dugovremenih, dubokih i potpunih nesvestica.Ovime su namerno dovodili u životnu opasnost desetine zarobljenika iz oba logora, a zdravlje im trajno i teško oštetili.

Gotovo je frapantno, da su logorski policajci i čuvari, skoro ritualno, brutalno tukli i nečovečno postupali prema svim, apsolutno svim zarobljenicima iz oba logora, uvek, apsolutno uvek, kada su odlazili u klozet ili se iz njega vraćali.Prijavljeni su zarobljenike prisilili da pri odlasku,uvek, a skoro uvek i pri povratku, moraju da kleknu pred policajcima, da se krste pred njima, da se predstave srpskim imenom koje su im policajci nadenuli, da sa tri raširena i podignuta prsta pevaju četničke pesme, da klečeći mole da ih puste u klozet ili da se vrate u sobe, a onda su ih policajci uvek brutalno tukli palicama, nogama, pesnicama, gvozdenim šipkama, motkama, pa su zarobljenici trčali u klozet ili iz njega prema sobama, uz obavezu da se stazom kreću što brže i prema tobožnjim saobraćajnim znacima i pravilima za odlazak u klozet, koja su izmislili policajci i svakom ih zarobljeniku nametnuli kao obavezna i gotovo noramalna.Vreme zadržavanja u klozetu je bilo ograničeno na nekoliko minuta, pa su zarobljenici trčali, jer su policajci masakrirali one koji zakasne.Vremenom, svi su se zarobljenici, gotovo instiktivnio, ponašali na ovaj ponižavajući način, nametnut redovnim, dugovremenim,surovim neljudskim ponašanjem prijavljenih policajaca i logorskih čuvara, a savakako i prijavljenih komandanata logora i onih koji su ih zamenjivali ili zastupali u periodima odsustvovanja, jer su svakako zanali i za ova svakodnevna mučenja i nečovečna postupanja.

Da bi izbegli surova premlaćivanja i poniženja, mnogi zarobljenici su trpeli i koliko je god bilo moguće odlagali odlazak u klozet.Da ih prijavljeni policajci nebi tukli, nnogi su zarobljenici mokrili u dimnjački otvor,u sobama gde su postojali, ili su mokrili u plastičnim flašama kada su ih imali.

Umesto da zarobljenike zaštite od svakog akta nasilja ili zastrašivanja, protiv uvreda i javne radoznalosti, kako ih na to obavezuje odredba člana 13. satv 2. Konvencije, policajci su, teško kršeći tu odredbu, u oba logora, namerno, po naređenju ili odobrenju ili uz znanje nadređenih,a po prethodnom međusobnom sporazumu, samostalno ili u grupama delujući, sprovodili brutalna nasilja, zastrašivali sve zarobljenike, a naročito one iz grupe izdvojenih/izolovanih u oba logora, vređali i ponižavali zarobljenike i dozvoljavali drugim licima (Srbima iz BiH, meštanima, pripadnicima paravojnih i parapolicijksih grupa) da ispituju, tuku i nečovečno postupaju prema zarobljenicima, da ih slikaju, uzimaju im otiske prstiju, ispituju, snimaju ih mnogobrojni novinari i ekipe više televizijskih kuća u Srbiji i snimke i iznuđene intervje prikazuju na državnoj televiziji u TV dnevnicima i udarnim informativnim emisijamaza državne televizije.
X43, jednog od zarobljenika koje su prijavljeni držali u oba logora, dok su ga čuvali u logoru Mitrovo Polje, prijavljeni inspektori i policajci MUP-a Srbije, radi iznude iskaza, zastrašivali su tako što su ga, pri jednom od ispitivanja, iznenadno izveli iz sobe, uveli u drug sobu i rekli mu “sad ćemo da te zakoljemo”, a kada je on pomislio da je gotovo sa životom, rekli su mu- “Nećemo danas, ali sutra si gotov”.

Zarobljenika X44, 02. avgusta 1995. godine, prilikom sprovođenja grupe zarobljenika u kojoj se nalazio prema karauli Jagoštica, izdvojio je neki za sada nepoznati NN podoficir Vojske jugoslavije u činu starijeg vodnika ili zastavnika, i radi zastrašivanja sa ciljem da iznudi devize, nakit ili neku vrdniju ličnu stavr, rekao Hodžiću- „Vrijeme je da i ja okrvavim ruke“. Uzeo je nož i počeo je da mu zabada sečivo u grlo.

X44, zarobljeniku iz Logora Mitrovo Polje, pri jednom od mnogobrojnih ispitivanja u obližnjoj vikendici, policijski inspektori su nudili da popije rakiju govoreći mu da popije jer mu je to zadnja pred smrt, a pri drugom ispitivanju saopštili su mu da će ga navodno to veče, sa izvesnim K predati Karadžiću i Srbima u Republici Srpskoj.
Zarobljenika X45, odmah po dovođenju u karaulu Jagoštica, 03. avgusta 1995. godine, jedan od policajaca MUP-a Srbije, radi zastrašivanja a sa ciljem iznude deviza, nakita i vrednijih ličnih stvari, pitao je da li je sunećen (obrezivan) i sa nožem u rukama pošao prema njemu.
U jednu od zarobljeničkih soba u logoru Šljivovica, u kojoj se nalazilo 40 zarobljenika, upao je neki od policajaca sa puškom u rukama, repetiranjem ubacio metak u cev puške i povikao “Nisu Vlasi k’o orasi, sve ću da vas pobijem”.
Policijski inspektor O, radi iznude iskaza, zastrašivao je zarobljenika X46, u logoru Šljivovica, tako što mu je saopštio da više neće videti svoga sina.
Nakon dovođenja jedne grupe zarobljenika, vojni policajci i vojnici graničari, uz saglasnost nadređenih im starešina, tražili su od nekog iz grupe zarobljenih da kaže neki broj, a kada bi on kazao neki broj, oni su brojali zarobljene u grupi do toga broja, a onda su ga izdvajali iz grupe uz povike “Sad ćemo da te koljemo” i premlaćivali ga do onesvešćivanja pred ostalim prestravljenim zarobljenicima iz grupe.

Mnogi zarobljenici iz oba logora, naglašavaju da su im policajci i pripadnici VJ, u više navrata pretili da će ih predati Milanu Lukiću i drugim Srbima u Višegradu, da im oni presude.

Policajci su terali logoraše da pevaju četničke pesme i uče Gorski vijenac, držali im predavanja o tome kako su Muslimani postali od Srba. Mnoge su terali da se krste iako su znali da im to islam, kao njihova vera strogo zabranjukje, a i videli su da mnogi nežele da se krste čak i kada su ih tukli do onesvešćivanja.Neke zarobljenike,su prisiljavali da nose srpske nacionalne kape – šajkače.

Policajci i čuvari su zarobljenicima u oba logora davali srpska imena i terali ih da se njima predstavljaju pri obraćanju i komunikaciji sa policajcima i logorskim čuvarima, strogo insistirajući na tome i brutalno premlaćujući one koji su se predstavili svojim pravim imenom.X47, nije hteo da se predstavlja niti da se odaziva na nametnuto mu srpsko ime, pa su ga, prema kazivanjima mnogih zarobljenika iz oba logora, više puta brutalno premlaćivali. X48, jedan od zarobljenika iz logora Šljivovica, tvrdi da su prijavljeni tukli i prisiljavali zarobljenike iz toga logora da se predsatvljaju i odazivaju na srpsko ime koje su im oni nadenuli, tj. nametnuli.Zarobljeniku X49,kada je prvi put kazao policajcu da mu je ime S…, policajac je opsovao mater balijsku i rekao – od sad si Dragan.On se od tada uvek predstavljao i odazivao po novom imenu. X50, prijavljeni su dali ime Žikica

Više zarobljenika iz logora Mitrovo Polje, u opisu njima poznatih načina surovog i nečovečnog postupanja, uz ostalo, naglašavaju i da su policajci i logorski čuvari, za sada tačno neutvrđenog dana, najverovatnije u septembru 1995. godine, u logoru Mitrovo Polje, vezali za drvo zarobljenika X51 i tako vezanog i poniženog pred osatlim zarobljenicima u logoru, brutalno ga tukli celi dan i noć.
Policajci su mnoge zarobljenike u oba logora prisiljavali da navodno igraju neke zabavne igre, a zapravo da bi ih tukli i ponižavali.Tako su sa zarobljenikom MV, koga su inače zvali Stari, igrali igru „zuce“, pri čemu su ga surovo udarali nogama ili pendrecima po dlanovima i leđima.
Jednog dana, u istom logoru i u istom periodu, jedan od policajaca, pokucao je spolja na prozor jedne zarobljeničke sobe u kojoj se nalazilo oko 40 zarobljenuika, među kojima i X52, a kada su oni otvorili, misleći da im neki od „dobrih“ policajaca možda donosi malo hrane, taj policajac je u sobu među zarobljenike ubacio živu zmiju otrovnicu „šarku“i rekao im da im je to za ručak.

Mnogi policajci i logorski čuvari, pričali su zarobljenicima iz oba logora, da su bili u Žepi i selima odakle su zarobljenici, te su zarobljenici ubeđeni da su mnogi prijavljeni policajci i logorski čuvari, sudelovali u progonu stanovništva iz tog dela BiH, kao i pljački, razaranju i paljevini imovine.

U logoru Mitrovo Polje, tačno neutvrđenog dana, u avgustu ili septembru 1995. godine, NN policajac MUP-a Srbije, surovo je mučio i nečovečno postupao prema X53 tako što ga je tukao i počupao mu brkove.

Jednom prilikom, u logoru Mitrovo Polje,pred kraj 1995. godine, grupi zarobljenika, policajci i logorski čuvari, pri podeli hrane za tu grupu, u konzervu sa kupusom, stavili su malu zmiju.

Policajci i logorski čuvari ponižavali su zarobljenike u oba logora i tako što su ih cinično pitali gde su ime žene i kćeri, da li su za muškarce u krevetu bolje Muslimanke ili Srpkinje, da li su spavali sa Srpkinjama i slična provokativna i uvredljiva pitanja.
X54, jedan od zarobljenika iz logora Šljivovica, uz ostalo u opisu surovog i neljudskog ponašanja ppolicajaca u tom logoru, kaže i: …“Policajci su nas provocirali na razne načine, pitali bi na primjer „Čije žene se bolje j*bu, vaše ili naše“? „Jesi li nekada j*bao Srpkinju?“ i slična pitanja …“

Komandant logora Šljivovica, kao i komandant logora Mitrovo Polje, policajci i logorski čuvari, po prethodnom planu i dogovoru, zloupotrebom službenog položaja radi sticanja imovinske koristi, grubo kršeći odredbe člana 49. do 68.uključno, III Ženevske konvencije, prisiljavali su zarobljenike iz oba logora da bez ikakve novčane nadoknade, u, i izvan logorskog kruga, obavljaju teške fizičke radove i poslove, najčešće na uređenju šuma i seči i pripremi ogrevnog drveta, građevinsko-zanatskim poslovima, na opravci ili izgradnji i održavanju hotela, restorana i drugih ugostiteljskih objekata, stambenih i poslovnih zgrada ili prostorija, uglavnom u privatnom vlasništvu, a sve u korist i za račun policajaca, inspektora i drugih lica, najčešće njihovih prijatelja i poznanika, pri čemu su dovodili u životnu opasnost i teško narušili zdravlje zarobljenika prisiljenih da vrše teške i opasne poslove bez ikakve nadoknade.

U oba logora su postojali „radni vodovi“ ili „radne grupe“ koje su obavljale uglavnom teške fizičke poslove. Iznosili su mulj i karoserije automobila iz korita potoka u logoru Mitrovo Polje, pravili poljske tuševe, krčili šumu. Neki od logoraša su odvođeni u obližnje gradove (Vrnjačku Banju, Brus i druge) i sela, da istovaraju ili utovaraju ugalj, da kupe i odnose smeće, uređuju parkove, čiste ulice, rade građevinske i zanatske radove u hotelima, zgradama i poslovnim prostorijama, najčešće u vlasništvu lokalnih preduzetnika i kriminalaca, kao i u vlasništvu prijatelja i poznanika.

Zarobljenici iz oba logora naglašavaju da su bili prisiljeni da rade da ne umru od gladi,jer su im, u dane kada su radili, davali nešto više hrane,najčešće samo kutijicu (najmanje pakovanje) keksa, a zarobljenici su bili toliko gladni i morali su da rade iako su bili iscrpljeni i bolesni.Mnogi zarobljenici u tim izjavama navode i da su im neki privatnici ili direktori kojima su besplatno radili, ponekad davali i da se najedu, kao i cigarete („duvana“).
Neki od logoraša, koji su bili zanatlije, angažovani su na izgradnji ili opravci elektroinstalacija i uređaja u logorima, prvenstveno onih u kojima su bili smešteni i koristili ih policajci i logorski čuvari.Zarobljenici su kosili travu, kopali kanale, u grupama odvođeni u seču i uređenje obližnjih šuma, sekli su, skupljali i dovlačili ogrevno drva, čistili logorski krug, betonirali staze oko logora, izgrađivali i opravljali klozete, izgradili desetak stražarskih kućica za policajce i logorske čuvare i instalirali elektro instalaciju za njih. U logoru Šljivovica, zarobljenici, kojima su inače uskratili vodu za održavanje higijene, čak uskraćivali i pijaću vodu, izgradili su i jednu fontanu.

U logoru Mitrovo Polje, inspektori i policajci su zarobljenike prisiljavali da čiste i uređuju korito potoka, kao i da vade mulj i čiste dno i branu malog veštačkog jezerceta nastalog pregrađivanjem potoka.Iz mulja toga jezerceta, zatvorenici su morali da vade olupine gotovo istrulelih automobila, kamiona ili drugih motornih vozila.Neki od zarobljenika, među kojima i X55, tvrde i da su ih prijavljeni prisiljavali da u gajbicama po celi dan nose blato i time pregrade nekakav potok u blizini logora i stvore veštačko jezerce.

Mnogi od poslova, naročito u uređenju drveća (potkresivanje grana na topolama, na visinama iznad 10 metara bez ikakve zaštitne opreme i nužnih mera fizičko-tehničke zaštite), seči šuma i građevinskim poslovima na visini bez ikakve zaštitne opreme i mera zaštite na radu, bili su veoma opasni i za najzdravije i iskusne, a mogli su biti kobni za iscrpljene i neiskusne zarobljenike.

Mnogi od zarobljenika iz oba logora, tvrde da su ih policajci mučili i prema njima nečovečno postupali i pri izvođenju radova na koje su ih prisiljavali, čak i da su im živote i zdravlje namerno ugrožavali.Tako, X56,jedan od zarobljenika koji je bio u oba logora, tvrdi da su mu policajci, jednom prilikom, u martu 1996. godine, kada je iz logora Mitrovo Polje bio vraćen i držan je u logoru Šljivovica, nakon istovara veće količine uglja, kada je bio premoren i strašno ožedneo, dali da pije i on je morao da popije vodu u koju su sipali motorno ulje, te da i danas ima strašne zdravstvene probleme sa grlom zbog pijenja takve vode.

X57, jedan od zarobljenika koji je određeno vreme proveo u oba logora, tvrdi da su ga policajci, dok je bio u logoru Mitrovo Polje, naterali da sa još dvojicom zarobljenika, iz blata podignu i isčupaju školjku nekog auta, te da je tada teško povredio kičmu. Citiramo deo njegove izjave:..“ Nakon 15-20 dana od dolaska, prebacili su me „Rasinu„ Tu nas je bilo 36. U prostoriji su bili kreveti bez dušeka. Spavao sam na goloj šperploči. Brzo smo dobili vaške. Čuo sam doktore kako su im rekli da nas puste da šetamo inače ćemo pomrijeti za 15-20 dana. Bili smo ko strašila. Nokti i kosa dugi. Sutradan su nas pustili da se šetamo u krug. Posle 3 mjeseca počeli smo da radimo na nekoj brani. To je brana nekog potoka koji se nalazio u blizini. Nosili smo u gajbama blato. Povrijedio sam kičmu jer su me natjerali da sa još dvojicom dignem školjku od auta iz blata“….

X58, zarobljenik u logoru Šljivovica,u izjavi datoj FHP 19. juna 2007. godine, tvrdi da su ga prijavljeni policajci jednom prilikom prisilili da se penje na topole i krše grane iznad 10 metara visine, a da pri tome nije imao nikakva sredstva za vezivanje i rad na visini.
X59, jedan od zarobljenika koji je držan u oba logora, tvrdi da su ga, dok je čuvan u logor Mitrovo Polje, često vodili sa još mnogo drugih zarobljenika u Brus, gde su čistili bazen u nekakvom hotelu, te da im je vlasnik toga hotela više puta davao da se najedu.Citiramo deo njegove izjave – …“Ja sam povremeno bio u radnim grupama, radio sam u logoru a nekoliko puta sam išao u Brus. Tamo smo čistili bazen u jednom hotelu, tada je šef tog hotela naredio svojim radnicima da nas nahrane, jer smo izgledali kao ispijeni….“

X60,zarobljenik iz logora Šljivovica, kaže, citiramo: … „Radio sam u radnim grupama u logoru i van njega i to stolarske poslove. Ja sam napravio ukupno devet drvenih kućica za policijske stražare u logoru i za to sam dobijao malo više hrane, obično je to bio nekakav keks. Osim toga, sjekao sam drva i radio slične poslove. Prvo pravo kupanje sam imao 18. januara 1996.godine …“

Mnogi zarobljenici iz oba logora,među kojima i X61, X62 i X63, tvrde da su ih policajci, uz stotinu drugih načina, mučili i zlostavljali i time što im namerno nisu dozvoljavali da spavaju, te da su zabranili gašenje svetla u sobama, a zarobljenicima zabranili da gledaju kroz prozore.Da bi sprečili zarobljenike da spavaju, prijavljeni su često upadali u sobe i, uz povike “Ne hrči Turčine!” mnoge surovo premlaćivali.

Iako je III Ženevskom konvencijom predviđeno da se prema zarobljenicima i civilima mora postupati čovečno, da se mora poštovati njihovo dostojanstvo i da se moraju sačuvati od javne radoznalosti ( član 13. stav 2), zarobljenici iz oba logora, tvrde da su u više navrata bili izloženi uvredama i napadima civila, kojima su prijavljeni dozvoljavali da ulaze u logore i zastrašuju i tuku zarobljenike, kao i da su prijavljeni u više navrata prisiljavali zarobljenike iz oba logora da pred novinarima i kamerama Radio televizije Srbije (RTS) lažu i govore o tobože dobrim uslovima smeštaja u logorima i korektnom ponašanju logorske uprave, policajaca i logorskih čuvara.
Neki zarobljenici, među kojima i X64 i X65, tvrde da su ih policajci ne samo prisiljavali da pred novinarima i kamerama RTS lažu i govore o navodno dobrim uslovima smeštaja i dobrom ponašanju uprave logora i policajaca i logorksih čuvara, nego su ih jednom prilikom i proverili da li će da lažu kako su ih oni učili, kao i da ih uvežbaju da lažu. Naime, policajci su doveli neku lažnu ekipu novinara i kamermana i kada su zarobljenici govorili istinu, odnosno da su uslovi nepodnošljivo loši a da ih uprava logora i logorski čuvari i policajci zlostavljaju i muče, sve koji su tako govorili pred tom lažnom ekipom novinara, policajci su surovo premlatrili.Od tada se više nijedan zarobljenik nije usudio da pred novinarima i kamerama RTS govori istinu.Pred nekoliko TV i novinarskih ekipa, koje su u više navrata dolazile i pravile reportaže i snimale zarobljenike u oba logora, svi su zarobljenici lagali i govorili ono što su ih iz uprave logora i policajci naučili i uvežbali.
X66,zarobljenik iz logora Šljivovica, pored ostaloga u opisu uslova smeštaja i ponašanja policajaca, kaže: …“U logor je dolazilo nekoliko TV ekipa, snimali su nas i neki od nas su morali davati izjave o tome kako se postupa sa nama. Morali smo lijepo pričati o tretmanu jer bi nas poslije policajci prebili. Čak je jednom dolazila i lažna TV ekipa, mi smo pričali kakvo je stvarno stanje pa smo svi posle dobili batina od policije“…
Zarobljenik X67, kazuje kako su prijavljeni zarobljenicima delili hleb dok su kamere RTS to snimale, a da im i pre i posle toga dugo vremena nisu davali hleba, niti hrane uopšte.

Zarobljenici iz oba logora su nekoliko puta pretresani i svima je oduziman novac, nakit, satovi i sve druge iole vrednije lične stvari, mnogima i lična identifikaciona i sva druga lična i porodična dokumanta i fotografije, a o oduzimanju im uglavnom nisu davane bilo kakve potvrde ili drugi dokumenti,a te stvari kasnije nikada nisu vratili.

Opisanim postupanjima SRJ-Srbija, tj. njena službena lica, izvršili su mučenja i teške fizičke napade, nanevši povrede životu i telesnom integritetu desetinama zarobljenika i surovo (okrutno) postupanje prema svim zarobljenicima – što predstavlja kršenje ratnih zakona i običaja i zločin protiv čovečnosti,utvrđene i zabranjene zajedničkim članom 3(1) (a) Ženevskih konvencija, a kažnjive i po domaćem krivičnom zakonodavstvu, kao i napad na lično dostojanstvo svih zarobljenika, nečovečna dela prema svim zarobljenicima i naročito uvredljive i ponižavajuće postupke prema desetinama zarobljenika – što predstavlja kršenje ratnih zakona i običaja i zločin protiv čovečnosti,utvrđene i zabranjene zajedničkim članom 3(1) (c) Ženevskih konvencija, a kažnjive i po domaćem krivičnom zakonodavstvu.

Advertisements