Lakić Đorović: Teški zločini srpskih snaga u selu Ćirez/Qirez,opština Srbica/Skenderaj, u aprilu 1999.

Standard

I. Progon, silovanja, ubijanja i skrivanje ubijenih u bunarima
Vojna jedinica iz sastava 37.mtbr, od oko 100 vojnika i paravojnika pod kontrolom vojne službe bezbednosti, 17. aprila 1999. godine, oko 7,00 časova, upala je u selo Kozica/Kozhica, opština Srbica/Skenderaj. U grupama od 2 ili 3 vojnika, išli su od kuće do kuće i silom i pretnjom oružjem, od ukućana i kod njih zatečenih Albanaca prognanih iz drugih naselja, otimali su novac, nakit, dragocenosti i sve druge vrednije lične stvari.Grupa od oko 25 vojnika i paravojnika, prisilno je skupila oko 115 kosovskih Albanki – devojaka, žena, dece i starijih žena i zatvorila ih u porodičnu kuću AD.U prizemlju te kuće zatvorili su 31 sledećih albanskih žena, devojaka i dece: XhRr(34) i njenih troje dece, sinove A(10) i Xh (8) i kći A(3) i MRr i njeno troje dese, sina F(7) i kćeri – A(12) i N(10), svi osmoro iz sela Bukoš/Bukosh, opština Vučitrn/Vucitrn; VSh, koja je bila u osmom mesecu trudnoće i njenog jednogodišnjeg sina; TSh, majku XhRr, iz sela Dubovac/Dubofc, opština Vučitrn/Vushtrri; HXh i njene tri kćeri – Z(19), V(12) i E(7 godina); FZ i njeno troje dece, dva sina – L(10) i V(7) i kćerka – L(12); SZ i njeno dvoje dece – kćer L(20) i B(15); B nepoznatog prezimena i njenu kći, staru 2 godine;M D i njene četiri kćerke – A(20), B(18), M(17) i V i dve starije Albanke – AA i FA.

Ubrzo su doveli još oko 88 albanskih žena, devojaka i dece i, oko 28 od njih zatvorili na prvi, a oko 60 – na drugi sprat kuće AD.

Nakon dva dana, grupa vojnika iz 37.mtbr je, iz grupe 31, napred imenovanih albanskih žena, devojaka i dece, zatvorenih u prizemlju porodične kuće AD u selu Kozica/Kozhica, opština Srbica/Skenderaj, izdvojila MRr i njeno troje dese, sina F(7) i kćeri – A(12) i N(10), svi iz sela Bukoš/Bukosh, opština Vučitrn/Vushtrri, a 27 ostalih imenovanih albanskih žena, devojaka i dece iz te grupe, trojica vojnika VJ su prinudno odvojila od ostalih zatvorenih sunarodnika, isterala iz te kuće i prinudno sprovela u selo Ćirez/Qirez,opština Srbica/Skenderaj.Sve sprovedene predali su grupi od 10 vojnika, koje je predvodio vojni starešina X1, a svi su bili odeveni u čudne „smeđecrvene„ maskirne uniforme. Od 27 dovedenih albanskih žena i devojaka, uz pretnje da će ih pobiti kao i decu iz grupe, oduzeli su lične isprave, novac i nakit, a potom su ih dvojica vojnika sproveli do nekog ambara i sve ih u njemu zatvorili.

Iz grupe zatvorenih nasilno su izdvajali više devojaka i mlađih žena od kojih su neke bile u odmakloj trudnoći (od četiri do osam meseci), među kojima i: ZXh, staru 19 godina; LZ, staru 20 godina; AD, staru 20 godina; BD, staru 18 godina; MD, staru 17 godina; XhRr, staru 33 godine; FZ i VSh koja je bila u osmom mesecu trudnoće, te ih više puta izvodili izvan ambara i više puta prisiljavali na vaginalni polni odnos i na druge ih načine seksualno zlostavljali i iskorišćavali. Istoga dana, pet od ovih silovanih devojaka – LZ, ZXh, AD, BD i MD, kao i tri starije Albanke – MD, TSh i FA, nasilno su izdvojili iz grupe, izveli iz ambara i kasnije ih, za sada tačno neutvrđenog dana, svih 8 ubili i bacili u tri bunara u Ćirezu, gde su leševi i pronađeni i identifikovani u julu mesecu 1999. godine.

II. Masovna ubijanja, progon, raseljavanje, premlaćivanje, pljačkanje, teška mučenja kosovskih Albanaca u opštinama Drenica/Drens i Srbica/Skenderaj

1. Dana 30. aprila 1999. godine, oko 5,00 časova, jake srpske snage (vojne jedinice 37.mtbr,VJ, Posebne jedinice policije (PJP) MUP-a i Specijalne antiterorističke jedinice (SAJ) DB Srbije), opkolile su i nasumično granatirale desetine sela u opštinama Drenica/Drens i Srbica/Skenderaj. Albanci iz ovih sela panično su napuštali svoje domove, tražeći spas u okolnim šumama i planinama. Žene, deca, stariji i nemoćni, koji nisu uspeli da napuste sela, skupljali su se u mesne osnovne škole i/ili skrivali u podrumima kuća. Srpske snage su i njih isterale iz sela, a nastavile su potragu za Albancima izbeglim u šume i planine.Mnoge od njih su ubile ili teško ranile, odmah po otkrivanju, na mestima nalaženja ili tokom sprovođenja.

Nekoliko stotina preživelih civla, nenaoružanih kosovskih Albanaca – muškaraca, dece, žena, starijih i nemoćnih osoba, srpske su snage skupljale u veće grupe, na više mesta, a potom, premlaćujući ih i pljačkajući im lične stavri, uz pretnju oružjem, sproveli u selo Ćirez/Qirez, opština Srbica/Skenderaj.

Decu, žene, starije i nemoćne, odvojili su od muškaraca i držali zatvorene u nekoliko kuća i njihovim dvorištima, nedaleko od mesne džamije. Grubo i nečovečno ih ponžavajući, preteći da će im pobiti decu i muškarce, a devojke i mlađe žene silovati, pretresali su ih, zastrašivali i oduzeli novac, nakit i sve iole vrednije stvari.Sutradan, sve zarobljene žene, decu, starije i nemoćne, uz pretnju oružjem, proterali su prema Glogovcu a ubrzo – prema albanskoj granci.Većina proteranih je izbegla u Albaniju, Makedoniju a, manji deo i u Crnu Goru.

2. Oko 250 muškaraca, nenaoružanih kosovskih Albanaca, uglavnom seljaka, od čega 36 mlađih od 18 godina (maloletnika), do ranih večernjih časova toga dana, držali su u dvorištu džamije.Surovo su ih tukli i zastrašivali, pretresali i oduzeli novac, nakit i sve druge vrednije lične stavri.Više njih su teško telesno povredili, a I(H)P,iz sela Vrbovac/Vrboc, opština Srbica/Skenderaj), kojeg su teško povredili pri zarobljavanju i dovezli vezanog na tenku, X1,kapetan VJ je ubio na gomili stajskog đubriva pri kraju dvorišata džamije, a vojnici su ga, po kapetanovom naređenju, u tu gomilu i zatrpali. ID, iz sela Štutica/Shtuticё, opština Glogovac/Drenas, jedan od policajaca PJP, vrhom oštrice noža, na čelu je urezao krst sa četiti ocila, odnosno ćirilična slova “ С “, takozvani “srpski krst“, prisilivši sve ostale zarobljene da to gledaju i preteći da i njih čeka isto.

Uveče su sve sakupljene Albance zatvorili u džamiju. Među zatvorenima, pouzdano je identifikovano njih 165, među kojima i 36 maloletnika.

Tokom noći 30. aprila na 01. maj 1999. godine, Albance zatvorene u džamiji čuvali su vojnici iz redovnog sastava VJ. Dvojica starešina VJ, kapetan X2 i vodnik X3, zapretili su Albancima zatvorenima u džamiji – da i ne pomišljaju da bi mogli da pobegnu, jer je prostor oko džamije miniran, a onda su u 21,00 časova zatvorili metalna vrata džamije ispred kojh su sa oružjem na gotovs stajali petorica vojnika iz redovnog sastava VJ.

3. Sutradan, rano ujutru, 01. maja 1999. godine, među Albance zatvorene u džamiju ušli pripadnici Državne bezbednosti (DB) Srbije i njenih Posebnih jedinica policije (PJP) poznati kao “Frenkijevci“, a među njima i izvesni Čarli, kao vođa i nadređeni, i Nikci i Đuka, kao njegovi potčinjeni. Određen broj zarobljenih Albanaca, neosnovano i proizvoljno osumnjičivši da su pripadnici OVK ili da su oružano ili na druge načine pomagali borcima OVK, brutalno su premlaćivali i ponižavali, pokušavajući da ih prisile da to priznaju, iako su znali da se radi o nenaoružanm civilima, uglavnm seljacima iz tog dela Kosova, čiji su neki rođaci, zaista bili pripadnici OVK.

Grupu od oko 80 osumnjičenih Albanaca, oko podneva 01. maja 1999. godine, pripadnici DB i PJP, izdvojili su od ostalih u džamiji i, kamionom VJ, prevezli u Policijsku stanicu (PS) Glogovac. Predali si ih komandiru DM i policajcima te stanice.Ovi su privedene Albance držali, uglavnom, u prizemnim prostorijama ove stanice, a neke, među kojima i …, i u Domu kulture u Glogovcu.Narednih dana, do 6. maja 1999. godine, uz premlaćivanje i sve druge oblike brutalnog mučenja i nečovečnog postupanja, inspektori MUP-a, među kojima i – viši policijski inspektor MP, i više inspektora DB Srbije, iznuđivali su priznanja o navodnoj pripadnosti ili pomaganju OVK i/ili iskaze određenog sadržaja u tom pravcu.

Nakon iznuđenih priznanja i njima sledstvenih iskaza, neke od zarobljenih, među kojima i ……, odveli su u kosovske zatvore, uglavnom u prištinski ili lipljanski, gde su ih srpske vlasi i dalje držale bez zakonskog razloga i osnova, isključivo radi zastrašivanja i progona Albanaca sa Kosova.Kasnije su neke od ovih Albanaca, premestili u Kazneno- popravni dom Zavoda Dubrava kod Istoka na Kosovu (dalje u tekstu: KPZ Dubrava), gde su neke, nakon završetaka avio-dejstava NATO alijanse po nekim od objekata KPZ Dubrava, ubili zatvorski stražari i policajci MUP-a Srbije, a preživele premestili sa Kosova u zatvore u Srbiji, među kojima i MH, koga su premestili u Centralni zatvor u Beogradu.

Oko 20 zarobljenih i zatvorenih Albanaca,nakon dužeg protivpravnog lišavanja slobode i držanja u srpskim zatvorima, srpske su vlasti proterale u Bivšu Jugoslovensku Republiku (BJR) Makedoniju, gde su ih vlasti BJR Makedonije smestile u izbeglički kamp Stankovec kod Skoplja.

4. Oko 40 kosovskih Albanaca, 6.maja 1999. godine, predato je Vojnoj policiji XY Haubičkog diviziona, radi izvršavanja najtežih fizičkih poslova za potrebe te i drugih vojnih jedinica sa toga prostora.Krajem maja, oko 20 tih Albanaca su odvedena da ekshumiraju ubijene Albance iz primarnih tajnih grobnica i da ih prenesu i ponovo sahrane u druge tajne, sekundarne masovne grobnice.Nakon obavljenih pokopavanja, svi su ubijeni i njihova tela, do danas nisu pronađena, Preživeli Albanci se sećaju majora X4, kapetana X5, zastavnika X6, kao i više drugih pripadnika (oficira, podoficira i vojnika) toga Haubičkog diviziona.

5. Od preko 250 zatvorenih 30 aprila 1999. u džamiji sela Ćirez/Qirez, sutradan – 1. maja 1999. godine, u popodnevnim satima, policajci PJP i vojnici VJ, odvezli su kamionima preko 150 kosovskih Albanaca, među kojima i 36 maloletnih (mlađih od 18 godina), i streljali ih u mestu Šavarine/Shavarine (što je naziv za jame, okna i iskopine, nastale iskopavanjima rude za fabriku “Feronikal”u Glogovcu) u ataru sela Staro Čikatovo/Çikatovё e Vjetёr, opština opština Glogovac/Drenas.

Tek što su započeli odvoženje, na oko 200 metara od džamije u selu Ćirezu/Qirez, nekoliko srpskih policajaca zaustavili su kamion.Jedan od njih je tražio od policajaca koji su na karoseriji kamiona čuvali Albance, da mu daju da ubije jednog od Albanca sa karoserije kamiona. Njegovu želju su ispunili. Izabrao je ZV, skinuo ga sa karoserije i na mestu ga ubio. 20. marta 2001.godine, nedaleko od mestu gde je ubjen, pronađeno je i identifikovano telo ZV.Porodica ga je prenela i sahranila u groblje sela Poluža/Polluzhë, opština Glogovac/Drenas. U toku prevoženja, policajci su usmrtili dvojicu Albanaca.Jednome – zabadanjem noža u lobanju a drugome u grudi.

6. Nakon povlačenja srpskih snaga sa Kosova, pronađena su i, DNK analizom i na druge načine, pouzdano identifikovana tela 93 ubijenih, od čega 18 maloletnih, kosovskih Albanaca.
Naime, ubrzo po povlačenju srpskih snaga sa Kosova i povratku preživelih prognanih Albanaca, otkrivena je jedna velika masovna tajna grobnica nedaleko od osnovne škole u selu Staro Čikatovo/Çikatovё e Vjetёr, opština Glogovac/Drenas i više zatrpanih jama i tajnih masovnih grobnica u mestu Šavarine/Shavarine u ataru toga sela.Pri otvranju ovih grobnica, članovi porodica, uglavnom na osnovu odeće i obuće, prepoznavali su tela svojih ubijenih.
Identifikaciju pronađenih tela izvršili su patolozi, forenzičari i drugi medicinski stručnjaci, uglavnom iz Belgije i Španije, ali i drugih zapadnoevropskih zemalja.U najvećem broju slučajeva identifikovanja su trajala dugo, godinama, a izvršavana su, uglavnom u mrtvačnici u Orahovcu/Rahovec, a nekoliko i u Prištini/Prishtine.Pronađena tela identifikovana su DNK analizama i drugim naučnim metodama.

7. Od Albanaca za koje je pouzdano ustanovljeno da su ih srpske snage 30.aprila 1999. godine, protivpravno lišili slobide i bez zakonskog osnova i razloga zatvorili (zarobili) i držali u džamiji u selu Ćirez/Qirez, opština Srbica/Skenderaj, a 01.maja 1999. godine izveli iz džamije, ukrcali u kamione i odveli prema Glogovcu, njih 17 se još uvek vode kao nestali, jer nisu pronađeni živi a ni njihova tela.Više je nego sigurno da su srpske snage i njih ubile, a tela sakrile, spalile ili na drugi način uništile.

8. Od Albanaca za koje je pouzdano ustanovljeno da su ih srpske snage 30. aprila 1999. godine, protivpravno lišile slobide i bez zakonskog osnova i razloga zatvorili (zarobili) i držali u džamiji u selu Ćirez/Qirez, opština Srbica/Skenderaj, a 01.maja 1999. godine izveli iz džamije, ukrcali u kamione i u mestu Šavarine/Shavarinat u selu Staro Čikatovo/Çikatovё e Vjetёr, opština Glogovac/Drenas izveli na streljanje, preživela su samo trojica, i to : B(I)T (30. januara 1980), iz Kosovske Mitrovice, koji je u momentu zarobljavanja bio kod rođaka u selu Gladno Selo/Gllansellё, opština Glogovac/Drenas, koji je zadobio više teških i po život opasnih povreda, prvo, na kamionu u toku prevoženja, a potom i pri rafalnoj pucnjavi u jami u koju je, među prvima, upao pri streljanju; XhV iz sela Poljance/Polacё, opština Srbica/Skenderaj, zadobio je dve prostrelne rane, i BSh iz sela Daševac/Dashec, opština Srbica/Skenderaj, koji je jedini preživeo bez ranjavanja. XhV i BSh su, u momentu kada su policajci PJP privodili treću grupu od 10 zarobljenih prema jami nad čijim otvorom su vršili streljanja, naglo odskočili u stranu i preživeli zajedničku i jednovremen automatsku rafalnu paljbu policajaca PJP, s tim što je XhV zadobio povrede, a BSh se izvukao bez povrede.
U Beogradu, 27. maj 2015 Đorović Golubov Lakić,
potpukovnik pravne službe JNA u penziji